Gezocht: verhalen, foto's en voorwerpen uit de Joodse geschiedenis van Kampen en IJsselmuiden

Na jaren en jaren van doodse stilte is het nu behoorlijk lawaaiig op de Joodse begraafplaats in IJsselmuiden. Er wordt gezaagd, getimmerd en geboord, en uit een bouwradio. schalt rockmuziek. Het metaheerhuisje ondergaat een grondige opknapbeurt.

Benno ten Brinke is beheerder van de begraafplaatsen in de gemeente Kampen: "Ik werk hier nu 28 jaar, en steeds dacht ik, wat zonde toch, zo'n mooi gebouwtje, en het staat daar maar. Aan de buitenkant probeerden we het wel te onderhouden, maar binnen was het een grote bende, het lag vol met troep die er niet thuishoorde."

Het bakstenen gebouwtje op de Joodse begraafplaats in IJsselmuiden staat al tachtig jaar leeg. De laatste begrafenis was in 1942. In dat jaar werden alle Joden uit Kampen en IJsselmuiden opgepakt, weggevoerd en uiteindelijk vermoord. Van de bloeiende Joodse gemeenschap was niets meer over, en de begraafplaats met het metaheerhuisje verloor zijn functie.

Op vrijwel elke Joodse begraafplaats was zo'n metaheerhuisje. Opperrabbijn Binyomin Jacobs, één van de leiders van de Joodse gemeenten in Nederland, legt uit wat het inhoudt: "Metaheer betekent reinigen. Na de dood krijgt de overledene een rituele wassing. dat gebeurde dan op de begraafplaats en daarna werd hij dan direct begraven."

Die wassingen gebeuren nu meestal bij de uitvaartonderneming of het ziekenhuis. De metaheerhuisjes op Joodse begraafplaatsen worden nu vooral gebruikt om voor de begrafenis samen te komen en toespraken te houden. maar het metaheerhuisje in IJsselmuiden is na 1942 nooit meer gebruikt omdat er geen Joodse gemeente meer in Kampen is.

Ook de graven waren vervallen en overwoekerd. Die zijn vorig jaar al opgeknapt, met hulp van vrijwilligers en kerkgenootschappen. Toen pas bleek dat het metaheerhuisje eigendom was van de gemeente Kampen. Die besloot om geld uit te trekken voor de restauratie en er direct een educatief doel aan te koppelen.

De stichting Vrienden van de Synagoge in Kampen wil dat er in de gemeente Kampen meer aandacht is voor de Joodse geschiedenis en het behoud van het Joods historisch erfgoed. Jeroen Kanis van de Vrienden van de Synagoge is blij dat het werk nu wordt uitgevoerd. "Heel veel Kampenaren weten niet eens van het bestaan van deze begraafplaats af. dat wordt hier onder de aandacht gebracht. De geschiedenis komt weer tot leven."

Om die Joodse geschiedenis straks te laten zien is Benno ten Brinke naarstig op zoek naar foto's, voorwerpen, en andere herinneringen aan de Joodse begraafplaats in IJsselmuiden: "Mocht iemand nog wat weten via een opa of oma, of nog spullen thuis hebben liggen, meldt het dan aan mij via de gemeente Kampen. Het allerbelangrijkste wat ik zoek zijn verhalen over de Joodse gemeenschap in Kampen en IJsselmuiden."

Ook opperrabbijn Binyomin Jacobs vindt het goed dat er meer aandacht komt voor de Joodse geschiedenis: "Het is goed dat het huisje blijft bestaan en dat men weet: 'Hier was ooit een Joodse gemeente'. Dat moet het kerndoel zijn van de invulling van het metaheerhuisje, hier woonden ooit Joden en hier werden ook Joden begraven. Die zijn er nu niet meer, maar waarom zijn ze er niet meer?"