Opperrabijn: "Meer aandacht voor Joods erfgoed kan antisemitisme tegengaan"

Hij heeft het niet over toenemend antisemitisme, "want het is er altijd geweest. Het wordt steeds meer acceptabel." Zijn huis in Amersfoort is beveiligd met politiecamera's en reizen met de trein is hem ten strengste afgeraden.

"Vroeger werden de Joden vermoord omdat ze Jezus hadden vermoord. Later omdat ze de pest zouden hebben verspreid. En in de Tweede Wereldoorlog hadden mijn ouders het verkeerde ras." Tegenwoordig wordt iemand die Joods is vooral gezien als iemand die uit Israël komt, als zionist.

De rabbijn kreeg eens een compliment dat hij zo goed Nederlands spreekt, "terwijl mijn familie al tien generaties in Nederland woont." Jacobs: "Er zijn scholen, gewone, openbare scholen waar niet meer wordt verteld over de shoa. Leraren durven dat niet meer omdat ze worden bedreigd."

Joden zijn sinds de Tweede Wereldoorlog verdwenen uit het straatbeeld en daarmee is de kennis over wat Joods is ook verdwenen, zegt Jacobs. Hij is daarom enthousiast over de groeiende belangstelling voor Joods immaterieel erfgoed, zoals onlangs bij het 300-jarig bestaan van de Joodse gemeenschap in Zwolle. Ook de restauratie van het metaheerhuisje in IJsselmuiden vindt hij een goede zaak.

In een metaheerhuisje werden overleden Joden ritueel gewassen voor de begrafenis. Het huisje in IJsselmuiden wordt op dit moment met geld van de gemeente Kampen gerestaureerd. Jacobs verwacht niet dat er in de toekomst nog rituele wassingen plaats zullen vinden. Van de eens zo bloeiende Joodse gemeenschap is niets meer over.

Jacobs: "Voor de Tweede Wereldoorlog had elk dorp wel een kleine Joodse gemeenschap, met een sjoel en een Joodse begraafplaats en Joods leven. Maar van de 140.000 Joden zijn er 102.000 vermoord. Wie overleefde en gemotiveerd was om Joods leven voort te zetten, trok weg uit Nederland." Het aantal Nederlandse Joden schommelt nu constant rond de veertigduizend, maar daar zijn heel veel mensen bij die niet eens weten dat ze Joods zijn."

Jacobs vertelt over de rituelen rond sterven en begraven in Joodse kring. Eenvoud is het kenmerk van een Joodse begrafenis. Een overledene draagt een wit kleed en wordt ter aarde besteld in een eenvoudige kist. De familie van de overledene moet zeven dagen op de grond zitten en hun kleding scheuren als teken van rouw. Er worden geen bloemen op het graf gelegd en de begrafenis moet zo snel mogelijk plaatsvinden. Jacobs: "Van de Nederlandse wetgeving moesten de Joden altijd 36 uur wachten. Met de komst van meer moslims naar Nederland mogen wij het ook sneller doen. Groot voordeel dat hier ook moslims zijn."

Het gesprek met Jacobs is zondagmorgen te beluisteren in Hoogtij.