Vapen verplaatst zich naar wc en woonwijk, detector moet helpen

Het is half één en de aula van het Twents Carmel College in Oldenzaal stroomt vol met leerlingen. Leerlinggastheer Jeroen Rorink loopt tijdens de pauze rond. Hij houdt in de gaten wat leerlingen doen en spreekt ze aan als dat nodig is.

Leerlingen mogen tijdens de pauze naar buiten, maar op het schoolterrein mogen ze niet roken of vapen. Sommige leerlingen zoeken daarom een plek buiten het terrein. "Je hoort wel een paar pubers klagen, omdat ze naar buiten willen om te roken en vapen", zegt Rorink.

Volgens adjunct-directeur Bart Veelers zorgt dat voor een dilemma. De school wil voorkomen dat leerlingen roken en vapen, maar verliest het zicht op hen zodra ze de omliggende woonwijken intrekken. "We hadden minder zicht op wat daar gebeurde en daardoor weinig grip, maar die verantwoordelijkheid voelen wij wel", zegt Veelers.

Andere leerlingen zoeken binnen een plek waar ze uit het zicht kunnen vapen. De toiletten zijn daarvoor een bekende plek. Tijdens de pauze staat een groepje leerlingen bij de wc’s.

"We zien vaak wel dezelfde personen bij de wc’s, die stonden vorig jaar veel buiten", zegt Rorink. Hij loopt op het groepje af en stuurt de leerlingen weg. "Aan de manier waarop ze weglopen merk je ook of ze echt naar de wc moesten of dat ze iets anders van plan waren."

Toiletten zijn voor scholen lastig te controleren. Een docent kan er niet voortdurend toezicht op houden. Juist voor die plekken is nu een technisch hulpmiddel ontwikkeld.

Op verschillende scholen in Overijssel zijn vapedetectoren getest. De apparaten kunnen signaleren wanneer iemand op een toilet vapet.

Een bedrijf in Losser ontwikkelt zulke detectoren. Pepijn van der Vaart is een van de eigenaren van StopVape. "Er zit een sensor in en die zuigt lucht aan. Als er een vape gedetecteerd wordt, stuurt hij een melding naar iemands telefoon. Zo weet de leraar of de conciërge of er gevapet wordt."

Van der Vaart en zijn compagnons werken inmiddels een jaar aan het systeem. De eerste proeven op scholen zijn afgerond.

Het C.T. Stork College in Hengelo deed mee aan één van die proeven en hing detectoren in de wc's. Directeur Arnold Klieverik is positief over het hulpmiddel. "Het werkt goed. Het geeft een duidelijk signaal aan leerlingen dat wij toezicht houden en dit niet accepteren."

Toch baalt Klieverik ervan dat de detector nodig is. "De rookvrije generatie lijkt niet haalbaar zo. Daar maken wij ons grote zorgen over."

Volgens hem lost een detector het probleem niet alleen op. De school heeft daarom ook afspraken over wat er gebeurt als een leerling wordt betrapt. "Dan vindt er een gesprek met de ouders plaats en wordt de vape afgepakt. We doen wat binnen onze mogelijkheden ligt."

Van der Vaart zegt dat de scholen die aan de proef deelnamen positief zijn. "De scholen zijn enthousiast, dus wij ook. Want we zien een duidelijke afname van vapen op plekken waar we dit ophangen."

Volgens hem is het verantwoord om met de detectoren toezicht te houden in de wc. "We hebben alles wat persoonsgegevens kan verzamelen eruit gelaten. Dat hebben we niet nodig om vapen te detecteren."

Het bedrijf wil de detector nu op grotere schaal aanbieden in Nederland. "Dit is de eerste variant die we nu kunnen opschalen. Deze willen wij over heel Nederland uitrollen."

Een detector voorkomt niet dat leerlingen buiten het schoolterrein gaan vapen. In Oldenzaal blijft daarom ook het aanspreken van leerlingen belangrijk.

"Helemaal voorkomen zou ook utopisch zijn", zegt Veelers. “Maar als wij het voor 90 procent voor elkaar krijgen, dan zijn we al een heel eind.”

De school kreeg eerder klachten van omwonenden doordat leerlingen de woonwijken introkken om daar te roken of te vapen. Daarmee blijft de school voor een lastig probleem staan: op het eigen terrein kan ze toezicht houden, maar daarbuiten is dat veel moeilijker.