De IJssel beleeft een historisch moment: 'Hier zie je pas echt wat dat betekent'
Droge grond, scheuren in de bodem en hier en daar alweer nieuw groen. Wie nu door de Hengforderwaarden tussen Olst en Deventer loopt, kan op plekken komen waar normaal gesproken een flinke laag water staat. Het is een van de plekken waar het historische watertekort in de IJssel goed zichtbaar wordt.
IJsselkenner Wim Eikelboom loopt door het drooggevallen gebied. Op een plek waar hij stilstaat, zou het water normaal gesproken tot boven zijn middel komen. Nu zijn er zelfs geen laarzen nodig.
"Dit is eigenlijk rivierbodem", vertelt hij. Dat delen van de uiterwaarden in een droge zomer zonder water komen te staan, is op zichzelf niet bijzonder. De omvang is dat volgens hem wel. "In de zomer staat dit af en toe droog, maar niet zoveel als nu. Nu staat dit hele gebied droog. Dat heb ik nog niet vaak meegemaakt."
Bijna geen stroming
Het past bij de uitzonderlijke situatie op de IJssel. Bij Westervoort, waar de rivier zich afsplitst van de Rijn, stroomt momenteel minder dan 100 kubieke meter water per seconde de IJssel in. Sinds het begin van de metingen was dat niet eerder zo weinig.
Eikelboom merkt het verschil niet alleen in de drooggevallen gebieden naast de rivier. Ook de IJssel zelf gedraagt zich anders. De stroming is zo gering dat hij spreekt van een rivier die "bijna stil is komen te vallen".
Hij laat in de video zien hoe droog het is:
IJsselkenner Wim Eikelboom loopt door de drooggevallen delen van de IJssel.
Groen nieuw leven
"De rivier is een beetje futloos, een beetje lusteloos", zegt hij. Toch ziet de IJssel er niet overal uit alsof er historisch weinig water doorheen stroomt. Wie bij Zwolle of Kampen langs de kant staat, ziet nog altijd een flinke rivier. Dat komt door de invloed van het IJsselmeer.
Richting Deventer en Zutphen wordt het lage water veel duidelijker zichtbaar. Hoe verder je stroomopwaarts gaat, hoe minder water er staat.
Op de bodem van de drooggevallen nevengeulen ontstaan ondertussen alweer nieuwe taferelen. Tussen de scheuren verschijnt groen, jonge boompjes komen op en er vliegen vlinders. Eikelboom vindt dat opvallend. "Dat is ook iets van de veerkracht van de natuur. Als het water weg is, komt er meteen groen op."
Regen niet genoeg
Een paar flinke regenbuien boven Overijssel lossen de situatie niet zomaar op. De IJssel is voor het grootste deel van haar water afhankelijk van de Rijn. Daarvoor is neerslag nodig in een veel groter gebied, met name in Duitsland en Zwitserland.
En zelfs als daar regen valt, duurt het voordat dat in de IJssel te merken is. Volgens Eikelboom is er flink wat neerslag nodig voordat de rivier echt herstelt.
