Kwetsbare ouderen lijden onder nachthitte: 'Niet verantwoord'
14 augustus, 06:02 • Aangepast 14 augustus, 09:48 • 4 minuten leestijd
Extreme droogte, temperaturen boven de dertig graden en plakkerige nachten. Om bij te komen van deze hitte is het belangrijk om 's nachts af te kunnen koelen. Maar dat kan lang niet iedereen, blijkt uit een analyse van cijfers van de Klimaateffectatlas door de regionale omroepen in samenwerking met NRC.
Vooral in steden kunnen mensen niet vluchten voor de warme nachten. Hier koelt het 's nachts minder af dan op het platteland. In Enschede, Zwolle en Almelo waren er bijvoorbeeld gemiddeld meer dan zeven tropische nachten per jaar. Ter vergelijking: in veel plattelandsgemeenten zijn dit tussen de twee en vier nachten.
"De nachttemperatuur is belangrijk voor de gezondheid, omdat je lichaam ’s nachts de kans moet krijgen om te herstellen van de hitte. Slecht slapen maakt dat moeilijker", zegt Lisette Klok, onderzoeker bij Stichting Climate Adaptation Services, een van de instanties achter de Klimaateffectatlas.
Mensen in Twentse gemeenten hebben vooral last van tropische nachten. In deze regio zijn er meer plaknachten per jaar dan in de Kop van Overijssel of de Vechtstreek. Acht nachten per jaar zakt de temperatuur niet onder de twintig graden in wijken in Enschede, Hengelo, Haaksbergen en Oldenzaal.
Op de kaart hieronder zie je hoeveel nachten de temperatuur boven de twintig graden bleef in jouw wijk.
"Als er veel energie verloren gaat aan het koelen van je lichaam, slaap je minder goed. Daardoor herstelt het lichaam minder goed", legt Marjolein van Esch, universitair docent stedenbouw van de TU Delft uit. Om bij te komen van alles wat je overdag meemaakt is goede slaap nodig.
Dit raakt mensen in slecht geïsoleerde woningen en met name kwetsbare mensen zoals ouderen. Zo hebben 75-plussers minder controle over hun lichaamstemperatuur. Hierdoor koelt volgens het RIVM hun lichaam minder goed af en hebben ouderen minder snel dorst. Zij drinken hierdoor uit zichzelf vaak niet genoeg water, terwijl veel verzorgingstehuizen in wijken liggen waar een week lang per jaar de temperatuur niet onder de twintig graden zakt.
Verzorgingstehuizen
In Overijssel ligt een op de vier verzorgingstehuizen in een wijk met meer dan zeven tropische nachten per jaar. In Enschede liggen vijf verzorgingstehuizen in wijken waar de temperatuur zelfs meer dan acht nachten boven de twintig graden bleef.
Zo moest de brandweer onlangs de hele bovenverdieping van een verzorgingstehuis in Raalte evacueren door de hitte. Hier hadden bewoners te maken met onveilige temperaturen. Tina*, wiens moeder in De Hartkamp in Raalte woont, maakte zich grote zorgen. "Er gaat nog iemand dood daar", zei ze kort na de evacuatie. "Er wonen ook mensen met Alzheimer die niet doorhebben hoe warm het is. Op deze manier is het voor niemand verantwoord."
Inmiddels zijn bij De Hartkamp vijf mobiele airco's geplaatst en is de temperatuur weer aangenaam voor de ouderen.
Naast ouderen zijn mensen in gevangenissen of azc's ook kwetsbaarder voor nachthitte, maar dan om een andere reden. Deze mensen hebben vaak niet de mogelijkheid om ergens anders heen te gaan. En in gevangenissen mogen mensen geen airco's plaatsen, terwijl ook Dienst Justitiële Inrichtingen merkt dat de gebouwen warmer worden door de hoge temperaturen van de afgelopen jaren.
In de kaart hieronder zie je waar verzorgingstehuizen, azc's en gevangenissen zijn en hoeveel nachten het niet koeler was dan twintig graden in deze wijken.
Veel gevangenissen zijn verouderd en toe aan groot onderhoud of renovatie. "Deze gebouwen voldoen aan wet- en regelgeving. Aanvullende koeling is op grond van de huidige regelgeving echter niet verplicht en is daarom niet standaard aanwezig in de gebouwen", reageert het ministerie van Justitie en Veiligheid. Om wat te doen aan de warmte in de gebouwen zijn "extra financiële middelen nodig".
"Nachthitte is een onderbelicht onderdeel van hittegolven", zegt onderzoeker Klok. De temperatuur in de nacht heeft veel invloed op hoe goed mensen overdag met de hitte om kunnen gaan.
* De naam van Tina is gefingeerd. Haar echte naam is bekend bij de redactie.
Verantwoording
De regionale omroepen en NRC berekenden op basis van data van de Klimaateffectatlas hoeveel nachten het in elke wijk in Nederland niet onder de 20 graden is geweest. Het gaat dan om het aantal nachten in de periode van mei tot en met september, voor de jaren 2018 tot en met 2025. De nachttemperatuur is een gemiddelde van elf uur 's avonds tot zeven uur 's ochtends.
