Verschillende acties, hetzelfde doel: boeren willen stikstofplannen van tafel
14 augustus, 05:01 • Aangepast 14 augustus, 07:23 • 4 minuten leestijd
Na een periode van relatieve rust zijn de trekkers en omgekeerde vlaggen weer terug in het straatbeeld. Boeren demonstreren opnieuw tegen stikstofplannen van het kabinet. Voor vandaag is een actiedag aangekondigd. Dat gebeurde de afgelopen jaren vaker.
Boeren protesteren vandaag bij het provinciehuis van Noord-Brabant in Den Bosch tegen het intrekken van de vergunningen van vijf Brabantse boerenbedrijven. De actievoerders willen uiteindelijk dat de stikstofplannen van landbouwminister Jaimi van Essen uit Losser van tafel gaan.
Melkveehouders mogen volgens die plannen minder koeien per hectare houden. Rond kwetsbare natuurgebieden komen zones waar minder stikstof mag worden uitgestoten. Ook de uitstoot van industrie en vervoer moet in 2035 gehalveerd zijn.
De plannen zijn nieuw, de protesten niet. Nederland belandde in 2019 in een stikstofcrisis na een uitspraak van de Raad van State. Sindsdien volgden meerdere golven van boerenprotesten.
2019: eerste grote landelijke en provinciale acties
De eerste grote protestgolf volgde in 2019 op een voorstel van D66-Kamerlid Tjeerd de Groot om de veestapel te halveren. Op 1 oktober trokken duizenden boeren uit het hele land naar Den Haag. Daardoor ontstond de drukste ochtendspits in de Nederlandse geschiedenis.
Met boer Mark uit Holten reden we destijds mee naar Den Haag:
Twee weken later kwamen boeren naar het provinciehuis in Zwolle. Ze wilden dat gedeputeerde Gert-Harm ten Bolscher een beleidsbrief over het terugdringen van de stikstofuitstoot introk. Dat gebeurde.
Gedeputeerde Ten Bolscher vertelt boeren het goede nieuws (2019)
In december volgden nieuwe acties. Honderden trekkers reden over de A1. Boeren blokkeerden grensovergangen bij De Lutte en Enschede en voerden actie bij een distributiecentrum in Haaksbergen.
Er waren ook ludieke acties. Zo maakte een column die de destijds vijftienjarige boerendochter Anna uit Heeten schreef veel indruk en boer Arno Meijerman uit Dijkerhoek schreef een protestlied.
2020: blokkades bij distributiecentra
Landbouwminister Carola Schouten kondigde in mei 2020 een maximum aan voor het eiwitgehalte in veevoer. Het kabinet wilde daarmee de stikstofuitstoot op korte termijn verlagen, zodat onder meer woningbouw weer mogelijk werd. Boeren vreesden gevolgen voor hun dieren en inkomsten.
In juli blokkeerden tientallen trekkers een distributiecentrum in Zwolle. Daardoor bleef de bevoorrading van ruim tweehonderd supermarkten uit. Burgemeester Peter Snijders stelde de actievoerders een ultimatum en kondigde een noodbevel af. Daarna vertrokken ze.
In december werden opnieuw distributiecentra in Zwolle en Raalte geblokkeerd. Snijders was opnieuw boos, vooral omdat de coronacrisis toen op het hoogtepunt was.
Blokkade bij een distributiecentrum in Raalte
2022: hoogtepunt van protestgolf
In de zomer van 2022 volgden de grootste en hevigste boerenacties tot dan toe. Aanleiding was de zogenoemde stikstofkaart van minister Christianne van der Wal. Rond kwetsbare natuur moest de stikstofuitstoot volgens de plannen op sommige plekken met zeventig procent dalen.
Boeren trokken in juni naar het huis van Van der Wal. Demonstranten braken door een politieafzetting en vernielden onder meer een politieauto. Vijf mannen uit Holten, Nieuw Heeten en Bathmen stonden daarvoor terecht. Ook was er die zomer een grote manifestatie in Stroe.
Groot boerenprotest in Stroe (2022)
In juli werd zand, mest en afval op Overijsselse snelwegen gedumpt. Onder meer de A1, A28 en A35 waren daardoor geblokkeerd. Ook waren er brandstichtingen langs snelwegen. Een man uit Zwolle werd daarvoor aangehouden.
In het najaar trokken honderden trekkers naar een protest bij het provinciehuis in Zwolle. Aanleiding waren de dwangsommen die de provincie moest opleggen aan PAS-melders.
2023: BoerBurgerBeweging oogst
De onvrede onder boeren werd ook zichtbaar in het stemhokje. Bij de Provinciale Statenverkiezingen van maart 2023 werd de in Deventer opgerichte BoerBurgerBeweging (BBB) vanuit het niets de grootste partij in alle provincies.
2024: enkele boerenprotesten
Begin 2024 laaiden in verschillende landen in Europa protesten op. Dat sloeg ook over naar Overijssel. Honderden boeren verzamelden zich met trekkers bij het provinciehuis in Zwolle.
Onder druk van de protesten liet de Europese Commissie belangrijke onderdelen van een voorstel vallen voor een nieuwe doelstelling voor 2040 over het verminderen van de uitstoot van broeikasgassen.
In februari werd op en rond verschillende Overijsselse snelwegen actie gevoerd. Het ging vooral om brandstichtingen en wegblokkades. Op de A1 bij Holten werden asbestplaten gedumpt. Burgemeester Sander Schelberg van Hengelo noemde de wegblokkades een misdrijf.
Burgemeester Sander Schelberg van Hengelo is kritisch op afvaldumpingen door boeren (2024)
2026: nieuwe protesten
In 2026 zijn de protesten terug. De stikstofbrief van minister Van Essen heeft tot nieuwe acties geleid. Omgekeerde Nederlandse vlaggen zijn weer te zien en boeren houden zogenoemde zichtacties.
Tot nu toe ging het om korte blokkades. Voor vandaag staat een grotere bijeenkomst in Den Bosch gepland. Ook voor Prinsjesdag is een protest aangekondigd.
