Originele stemlocaties en gevulde koeken: 'Hoop op enkele procenten meer stemmers'

"Het was voor het eerst dat ik twee keer mocht stemmen", vertelt een man bij een van de zestien stembureaus in de gemeente Haaksbergen. Hij koos voor een bijzondere plek: de brandweerkazerne.

"Zodra het alarm afgaat, is het even onrustig, maar binnen een paar minuten zijn ze weer weg", zegt een vrijwilliger van het stembureau, die ook brandweerman is. De kiezer kon de brandweerwagens bekijken en daarna stemmen. "Ik vind het goed dat de gemeente het publiek hierin hoort."

In Haaksbergen stemmen de kiezers vandaag voor een nieuwe gemeenteraad en ze mogen die raad adviseren over de omvang en locatie van het toekomstige asielzoekerscentrum. Burgemeester Gerard van den Hengel verwacht een redelijke opkomst. "Ik ben hier nu tien maanden en ik heb de mensen van Haaksbergen leren kennen als plichtsgetrouwe inwoners."

De burgemeester toert vandaag door zijn gemeente met een schaal vol koeken voor de vrijwilligers. Hij denkt dat het referendum extra mensen naar de stembus trekt. "Dat zal absoluut van invloed zijn, al zullen er mensen zijn die er geen gebruik van maken. Maar ik verwacht wel dat het tot een hogere opkomst zal leiden van enkele procenten."

Bij de brandweerkazerne en in het Schuttershoes ten zuiden van Haaksbergen loopt het goed door. Soms staan er rijen voor de stemhokjes. Van den Hengel benadrukt dat het referendum niet gaat over de vraag óf er een azc komt, maar over de voorwaarden daarvoor. De burgemeester knikt bevestigend: "Het raadgevend referendum over het azc, over de criteria waar wij als gemeente goed naar moeten kijken in de voorbereiding en de keuze voor een voorstel dat wij uiteindelijk gaan doen."

Sommige mensen stemmen alleen voor de gemeenteraadsverkiezingen. "Het referendum zegt mij niks", zegt een man in het Schuttershoes. "Ik kan niet beslissen wat ik wil. Of ik tegen het azc ben of niet." Volgens de burgemeester is dat niet de vraag die voorligt. Ook Haaksbergen heeft door de spreidingswet de taak om 129 asielzoekers op te vangen.

Bij het Schuttershoes lopen twee kiezers wat verbouwereerd rond. Ook zij hebben maar één stempas meegenomen. "Wij konden alleen voor het referendum stemmen. Voor de gemeenteraadsverkiezingen hadden we geen stembiljet gekregen. Foutje. Dat hebben ze nu genoteerd."

De oudere kiezers zijn niet van plan later nog eens terug te komen als dat wel mogelijk zou zijn. "Het is even goed zo, die benen van mij willen ook niet meer zo best." Ook andere kiezers in Haaksbergen zouden maar één stempas hebben ontvangen.

Volgens Van den Hengel gaat het om minimale aantallen. "Vaak hebben mensen niet goed gekeken en vinden ze thuis alsnog de tweede stempas. Er zat een aantal dagen tussen de bezorging van de twee stempassen. Misschien heeft dat verwarring veroorzaakt." Tot gisteren konden inwoners een nieuwe stempas aanvragen. "Nu valt er weinig meer aan te doen. Het is niet meer mogelijk om een nieuwe stempas aan te vragen of later te stemmen."

De meeste kiezers hebben wel beide stembiljetten bij zich. "Ik weet dat de vraag niet is wel of geen azc, want het is al bekend dat dat er komt", zegt een vrouw na het stemmen. "Het is zeker belangrijk dat die mensen worden opgevangen. Dus iedere gemeente zal zich moeten inzetten om daar ruimte voor te creëren." Ze is blij dat ze met haar stem iets kan meegeven over de omvang en de plek van het toekomstige azc.

Een andere kiezer is ook voorstander van het referendum. "Op zich vind ik dat goed. Maar in hoeverre daar iets mee wordt gedaan, dat valt nog te bezien. Wat gaat de gemeenteraad ermee doen?" Een vrouw vult aan: "Ik weet niet hoe ze dat willen inrichten. Misschien met openbare vergaderingen waar je nog aan kunt deelnemen. Ik hoop vooral dat ze iets doen met de stemmen die vandaag zijn uitgebracht."

Om 19.00 uur liet de gemeente weten dat de opkomst voor het referendum 44 procent was. Daarmee is de kiesdrempel van 40 procent gehaald en is het raadgevend referendum geldig.