'Dag Rakkers!' over hoe Ome Willem kindertelevisie voorgoed veranderde
16 februari 2025, 11:30 • Aangepast 18 februari 2025, 09:44 • 4 minuten leestijd
"Dag Rakkers! 50 jaar Ome Willem" onthult het levensverhaal van Edwin Rutten, waarin hij zijn jeugd, acteertalent, muziekcarrière en psychologiestudie verweeft met de magie van televisie. ‘De film van Ome Willem’ was revolutionair en beïnvloedde generaties. Het concept, bedacht door Aart Staartjes, gaf kinderen een stem en nam hen serieus op een manier die tot dan toe ongekend was. Met iconische chaos, speelse interactie en de briljante muziek van onder anderen Harry Bannink en teksten van Willem Wilmink, werd televisiegeschiedenis geschreven. In het boek vertelt Edwin Rutten openhartig over zijn eigen leven en dat van zijn alter ego, Ome Willem.
"Hij was natuurlijk een beetje tegenstrijdig," vertelt schrijfster Geke Mateboer. "Aan de ene kant heel lief, warm en groot, maar hij kon ook heel direct uit de hoek komen." In ruim 200 afleveringen tussen 1974 en 1989 combineerde Edwin Rutten, alias Ome Willem, zijn liefde voor muziek met zijn inzicht in de kinderziel tot een kinderprogramma dat nog steeds invloedrijk is.
Veertigers en vijftigers van nu zaten op woensdagmiddag en soms in het weekend aan de buis gekluisterd voor de avonturen van Teun, Toon en August, de Geitenbreiers en Ome Willems steevaste ‘Lust je ook een broodje poep?’
Bij Ome Willem mochten kinderen zomaar het podium oplopen, meepraten, vragen stellen en iets vertellen. Ome Willem had oog voor alles. Zijn inzicht in de kinderziel maakte dat De film van Ome Willem niet alleen vermakelijk, maar ook respectvol en invoelend was. "Kinderen serieus nemen betekent niet dat je ze als volwassenen behandelt, maar dat je echt naar ze luistert," aldus Rutten.
Edwin Rutten in SPUNCK Podium
Revolutionair kinderprogramma
Ook in vorm was het televisieprogramma anders dan anders. Hoewel er voor De Film van Ome Willem een duidelijk script was, werd het nooit als een strak keurslijf gebruikt. Kinderen werden aangemoedigd om te reageren, wat zorgde voor magische momenten. "Er was altijd een plan, maar dat mocht falen. Juist dan ontstond de echte humor," vertelt Rutten.
Twentse grootheden: Harry Bannink en Willem Wilmink
Een grote rol in het succes van het programma speelden componist Harry Bannink en tekstschrijver Willem Wilmink, beide uit Enschede en Karel Eykman uit Deventer.
Edwin Rutten herinnert zich zelfs een heel curieuze invalleraar bij Nederlandse les die niet zoals gebruikelijk door de klas 'uitgeprobeerd’ werd. Het bleek Willem Wilmink te zijn. Het waren Wilmink, Bannink en consorten die met hun creativiteit en vakmanschap de magie van De film van Ome Willem vormgaven. Net als Aart Staartjes, die het format ontwikkelde. Karel Eykman uit Deventer en Jan Riem (Sinterklaasjournaal, J.J. de Bom en Sesamstraat) zorgden ervoor dat de teksten niet alleen humoristisch en speels waren, maar ook een diepere laag hadden die kinderen op een luchtige manier liet nadenken over de wereld om hen heen.
Kindacteur, jazzmuzikant en Eurovisie Songfestival
Wat weinig mensen weten, is dat Edwin Rutten veel meer was dan alleen Ome Willem. Hij was ook acteur, jazzmuzikant en zanger. Al op jonge leeftijd had hij een passie voor drummen en speelde hij in films van zijn stiefvader, die cineast was. Tijdens zijn studie psychologie speelde hij in verschillende bandjes en bracht hij muziek uit. Zijn repertoire varieerde van jazz tot lichte muziek, en hij verscheen niet alleen op televisie, maar ook op het podium van het Eurovisie Songfestival in Polen (1963) en Oostenrijk (1967).
Ome Willem zingt!
Van 3e manuscript naar boek
Het heeft even geduurd voordat er een boek over Edwin Rutten verscheen. Twee eerdere pogingen mislukten, omdat Rutten zich niet kon vinden in de aanpak van de auteurs. "Het ging op allerlei plekken in het boek niet over De Film van Ome Willem, er werd van alles bij gehaald en ik herkende me er niet in," vertelt hij. Auteur en journaliste Geke Mateboer pakte het anders aan en wist de juiste toon te raken. Samen met Edwin Rutten begon het schrijf- en schrapproces opnieuw.
“Edwin was helemaal niet onwelwillend of gesloten. Hij was geweldig enthousiast en wilde alles delen voor dit boek. Ik zag dat hij er enorm veel energie in stopte. Hij dook diep in zijn herinneringen, zat uren te schrijven en kwam met prachtige stukken tekst.”
Mateboer schreef verbindende teksten, zocht de verhaallijn en deelde de inhoud zorgvuldig in. Het boek brengt in beeld hoe hij Ome Willem werd, hoe hij met kinderen omging en hoe zijn eigen ervaringen de basis vormden voor zijn bovengemiddelde inzicht in de kinderziel. Dit levert kleine pareltjes op voor de lezer, zoals unieke, niet eerder gepubliceerde foto's en anekdotes over bijvoorbeeld de zomervakanties die de jonge Edwin doorbracht op het Groningse platteland bij Tidde Luursema. Zo krijg je een bijzondere inkijk in de ziel van Edwin Rutten.
Overigens hebben Edwin Rutten en Erik Neimeijer een quizvraag bedacht en verloten ze één boek onder de juiste inzenders via de socials van Oost.
Edwin Rutte is te gast in de eerste aflevering van seizoen acht van SPUNCK Podium, die woensdag 19 februari om 17:30 uur op Oost wordt uitgezonden. De aflevering is daarna via deze link terug te vinden.
Alle eerdere seizoenen van het kunst en cultuurprogramma zijn te vinden op oost.nl/spunck. Oók op het speciale SPUNCK-kanaal!
