Voormalig Bammens-directeur betreurt beslissing bedrijfsovername door VConsyst uit Genemuiden
Het is december 2024, bijna kerst, maar voor de werknemers van het Koninklijke Bammens uit Maarssen worden het geen fijne feestdagen. Ze hebben net te horen gekregen dat hun bedrijf failliet is verklaard. De overname door VConsyst, onderdeel van de internationale holdingmaatschappij Venture Group uit Genemuiden, heeft de ziel van het bedrijf niet kunnen redden. Sterker nog, oud-directeur Ronald Fee heeft spijt van dat besluit. "De mensen in de fabriek zijn de dupe geworden van het wanbeleid bij het moederbedrijf."
Terug naar december 2024. Nog voor een maand voorbij is, komt onder de vleugels van hetzelfde moederbedrijf een doorstart, tot grote teleurstelling van het personeel. Van de 100 werknemers, mag maar een kwart blijven.
De vakbonden FNV en CNV zijn verbolgen over de gang van zaken, blijkt uit onderzoek van RTV Utrecht. "Al onze leden hebben het gevoel dat hierop aangestuurd is, om goedkoop van het personeel af te zijn."
Gepaste maatregelen
Ook hoogleraar insolventierecht Rolef de Weijs herkent zaken die niet fair zijn. Zo blijkt uit onderzoek van RTV Utrecht dat verschillende licenties van de intellectuele eigendommen, om containers zoals de Capitole te maken, niet meer in handen waren van Bammens, dat middelen produceert om afval in te zamelen.
De Weijs noemt dat het ontnemen van 'key assets'. Daardoor is het voor een externe partij die een doorstart wil maken, niks waard. Je hebt dan een fabriek, maar mag de prullenbakken die werden gemaakt, zelf niet maken. De FNV wil dat de curator gedegen onderzoek doet naar de gang van zaken bij de overdracht van de licenties. Er moeten gepaste maatregelen genomen worden. We willen iedereen waarschuwen voor deze aandeelhouder, aangezien ze zo met werknemers omgaan."
VConsyst neemt in 2018 Bammens over
Na 174 jaar houdt de Koninklijke Bammens op te bestaan. Twee wereldoorlogen, pandemieën en vier economische crises overleefde het bedrijf. “Dat kan je alleen overleven als de eigenaar het waard vindt”, zegt voormalig directeur Ronald Free. “Ze hebben het personeel gewoon eruit getrapt. Het is schandalig.”
Oud-directeur Free verkocht in 2018 Bammens aan VConsyst, een participatie met verschillende bedrijven in de afvalverwerking- en straatmeubilairsector. VConsyst is ook weer onderdeel van een groter geheel. Zij vallen onder de Venture Group, een internationale holdingmaatschappij uit Genemuiden die onder meer in Polen, India, Australië en Spanje actief is.
'Geen goed woord voor over'
En van die beslissing om het bedrijf te verkopen heeft Free nu enorme spijt, want VConsyst en moederbedrijf Venture Group hebben het bedrijf om zeep geholpen volgens hem. “De mensen in de fabriek zijn de dupe van het wanbeleid bij het moederbedrijf. Ze hebben daar hondstrouw gewerkt en de kleine containertjes groot gemaakt en die staan nu op straat. De fabriek hoefde helemaal niet failliet. Ik heb er geen goed woord voorover.”
Als Bammens failliet gaat begin december 2024, besluit Free een poging te doen om het bedrijf terug te kopen en zelf een doorstart te maken. Een groot deel van het personeel ziet graag de voormalig eigenaar terugkomen, maar zo ver komt het niet.
De afgelopen maand deed RTV Utrecht onderzoek naar het faillissement van de Koninklijke Bammens uit Maarssen. Het sprak hiervoor tientallen direct betrokkenen, kreeg inzicht in jaarverslagen, interne rapporten, vertrouwelijke mails en documenten. Op basis daarvan is deze publicatie gemaakt.
Oneerlijke bieding
Wanneer een bedrijf failliet gaat, geldt de faillissementsuitzondering. Dat betekent dat een investeerder die het bedrijf wil overnemen zelf mag kiezen welke werknemers het meeneemt. Het is daarom volgens de FNV van groot belang dat de WOVOF er komt, dat is een nieuwe wet die regelt dat de werknemers rechten bij een doorstart na faillissement beter beschermd zijn.
Maar hier is kritiek op, zeker wanneer de oude baas, weer de nieuwe baas wordt. De Utrechtse oud-curator Jan-Willem van Andel noemde in NRC een faillissement met dezelfde aandeelhouder: "De makkelijkste manier om personeel te dumpen voor een ondernemer die zelf wil doorstarten.”
Dat VConsyst opnieuw de zaak overneemt en niet naar een nieuwe aandeelhouder gaat, is dan ook slecht gevallen bij het personeel. Maar de curator kan alleen roeien met de riemen die hij heeft, volgens hoogleraar insolventierecht Rolef de Weijs. In zijn wetenschappelijke publicatie stelt De Weijs dat de aandeelhouder op vele gebieden een oneerlijke voorsprong heeft, bij een bieding op de failliete zaak.
De oud-aandeelhouder kan ervoor zorgen dat zij een voorsprong hebben, ten opzichte van andere geïnteresseerden. En dat heeft VConsyst, zo blijkt uit onderzoek van RTV Utrecht. Ook curator Frank Nowee bevestigt dat hij het liever had verkocht aan een externe partij. "Maar er bleef uiteindelijk maar één partij over."
Missende prullenbaklicenties
Bammens is groot geworden met Capitole, de Citypole en de Magnapole. Iconische prullenbakken, die niet meer uit het Nederlandse straatbeeld weg te denken zijn. In de jaren ‘80 is het design bedacht door ontwerper Bas Pruysser en hij krijgt voor zijn uitvinding tot op de dag van vandaag uitbetaald.
Alleen de laatste jaren worden deze 'royalty's’ van de Capitole niet meer uitbetaald door Bammens, maar door het moederbedrijf VConsyst. Ook over andere licentierechten heeft achter de schermen getouwtrek plaatsgevonden. Het ging over aan wie de licenties toebehoren, bevestigen meerdere bronnen aan RTV Utrecht.
Dit is wat hoogleraar De Weijs noemt “het ontnemen van key assets". Hierdoor is een bedrijf slecht, of misschien zelfs niet verkoopbaar aan externe partijen. "Vergelijk het met een puzzel. Wanneer stukjes missen, heb je er eigenlijk niks aan. En de voormalige eigenaar die ook een bod doet, heeft de missende stukjes in zijn kontzak zitten. Die weet hoeveel de puzzel echt waard is en zal je altijd kunnen overbieden.”
Curator Frank Nowee bevestigt dat de onduidelijkheid over de licentierechten voor veel partijen een deal-breaker is geweest. In eerste instantie meldde 32 partijen zich bij de curator met interesse. 26 daarvan willen wel een doorstart maken. Toch vallen ze langzaamaan allemaal af, vanwege de onduidelijkheid over de licentierechten.
Dit gebeurde ook toen het Amsterdamse kledingmerk Scotch & Soda failliet ging. De curatoren moesten alles dat op naam stond van het bedrijf voor een zo hoog mogelijke prijs verkopen, om zo veel mogelijk schuldeisers af te kunnen betalen. Maar de intellectuele eigendomsrechten waren verdwenen. De curatoren kregen daarmee een kledingmerk in handen, maar een eventuele koper van het bedrijf zou diezelfde kleding van het bedrijf niet mogen maken.
Overbieden is onmogelijk
Ronald Free doet ondanks de onduidelijkheid over de licenties een bod van een miljoen euro op zijn voormalige onderneming. Hij is, naast VConsyst de enige die nog een bod wil doen. Alle andere partijen zijn dan al afgehaakt, grotendeels door de onduidelijkheid over de licenties.
“Ik had geen schijn van kans”, blikt Free terug. “De bank dekte VConsyst, dus ik werd dik overboden.” Meerdere betrokkenen bevestigen aan RTV Utrecht dat VConsyst Bammens weer overneemt voor circa 4,2 miljoen euro.
En ook dit is iets wat hoogleraar De Weijs vaker tegenkomt en beschrijft. “In het faillissement van kledingmerk McGregor hadden de aandeelhouders nog 31 miljoen euro aan schuld, maar dit waren schulden aan zichzelf. Nadat McGregor failliet ging, deed dezelfde aandeelhouder een bod op het bedrijf van 26 miljoen euro. Daadwerkelijk werd maar 1,9 miljoen euro betaald en de rest werd verrekend met de openstaande schuld aan de aandeelhouder zelf.”
Op die manier kon dezelfde aandeelhouder doorgaan met McGregor, maar gebruik maken van de faillissementsuitzondering, waarmee zijzelf mochten kiezen welk personeel mocht blijven. Zij hoeven dan ook geen transitievergoeding te betalen.
Uit jaarverslagen blijkt inderdaad dat de Venture Group gebruik maakt van een zogenaamde kredietfaciliteit bij ABN Amro. In 2023 bedraagt dat bedrag 16 miljoen euro. “Daarin zitten de vier miljoen die ze hebben betaald voor Bammens", zegt Free. "Het lijkt erop dat ze dat betalen, maar ze lossen gewoon hun schuld af bij de bank, die ze sowieso hadden moeten inlossen. In die zin is het een fake-bieding."
Hoe hier met het personeel is omgegaan, is echt schandalig
Vervolgstappen
Ook de Utrechtse oud-curator Van Andel is in zijn wetenschappelijke publicatie zeer kritisch op een doorstart onder dezelfde aandeelhouder. “Een faillissement is niet iets wat een partij alleen maar overkomt. Vaak is het een bewuste keuze: gaan we nog betalen voor een sanering van het werknemers- en crediteurenbestand, of kunnen we de vennootschap beter laten failleren en dan doorstarten met een nieuw opgerichte vennootschap.”
Volgens oud-directeur Free is het laatste gebeurd. Hij zinspeelt op vervolgstappen, omdat hij geen eerlijke kans heeft gehad om Bammens terug te kopen. “Ik heb er geen goed woord voor over. Het is een grof schandaal.”
De vakbonden FNV en CNV sluiten zich daarbij aan. "Hoe hier met het personeel is omgegaan, is echt schandalig", zegt FNV-woordvoerder Chaaby. "Al die mensen die nu in de WW zitten, dat kan echt niet. Dit zijn trouwe werknemers die jarenlang bij Bammens gewerkt hebben en jaren niet gesolliciteerd hebben. Ze leven van rekening tot rekening en staan nu opeens op straat. Ook hebben ze nooit met computers hoeven werken en daardoor hebben ze een slechte positie op de arbeidsmarkt."
Reactie VConsyst
"VConsyst maakt deel uit van een groter geheel. Een familiebedrijf. Dat betekent dat ze tot de laatste seconde hebben geprobeerd het overeind te houden. Dat geldt ook zeker hier. Dus op het moment dat een negatief saldo is, als er verlies wordt gedraaid. Dan wordt er gedacht we draaien negatief, maar misschien volgend jaar niet, we kijken het even aan. Ik heb vaker faillissementen gedaan van familiebedrijven en dat is heel herkenbaar.
Bij commerciële bedrijven wordt al snel de handdoek in de ring gegooid. Dat is hier niet gebeurd.
Hier is een aantal jaar achter elkaar verlies gedraaid in Maarssen. Dat weet ook de ondernemingsraad heel goed. Zij weten dondersgoed dat er jarenlang verlies is gedraaid en dat het niet logisch was om de fabriek overeind te houden. Tot de laatste snik is dat geprobeerd, maar het kon niet meer langer.
Binnen de groep van VConsyst krijg je een situatie dat het ten nadele is voor de andere bedrijven binnen de groep. Dus tot de laatste snik is geprobeerd om het bedrijf overeind te houden en dat is niet gelukt. Dat is wat hier aan de hand is.
Er is heel veel geprobeerd om de zaak te redden. Maar dat gaat zover in detail dat ik ze niet allemaal paraat heb. En ik weet niet of dit soort dingen naar buiten worden gebracht omdat het bedrijfsgevoelige informatie is. Dat is gewoon het verhaal. Niets meer en niets minder.
Het is niet voor niks dat een curator niet gelijk een partij heeft gevonden door een andere partij die er wel brood in zag.
Dat weer het familiebedrijf erin stapt, dat zegt heel veel over het familiebedrijf. Dat is gewoon een eerlijk verhaal.
Het is zuur voor de mensen die er zo lang hebben gewerkt en verknocht waren aan het bedrijf. Daar willen we niks aan afdoen en daar is ook heel veel aandacht naartoe gegaan. En daar is ook heel veel mee gesproken. Maar ook daar kan ik inhoudelijk niks over zeggen. Dat is niet netjes vanuit het bedrijf."
