Dit Nationaal Park trekt 2,5 miljoen bezoekers, maar verandert mogelijk in omheind knalterrein voor Defensie
23 oktober 2024, 05:00 • Aangepast 24 oktober 2024, 15:55 • 4 minuten leestijd
De toekomst van Nationaal Park Sallandse Heuvelrug staat op het spel. Jaarlijks trekt de natuur hier 2,5 miljoen bezoekers, met uniek heidelandschap, de korhoen, het speelbos, de schaapskooi, het kabouterpad en bovenal rust en ruimte. Maar Defensie onderzoekt de locatie als mogelijk explosieven-oefenterrein. "Dan gaat hier een groot hek omheen", waarschuwt boswachter Ben Vlaskamp.
"Kijk, daar in de verte bij die eikenbomen en beuken, dat is de baltslocatie voor het korhoen. Daar vechten de mannetjes om de hennetjes", wijst boswachter Vlaskamp in de verte. Vanaf dit uitzichtpunt kijkt hij vol over de heide.
"Hier zit de laatste populatie van heel Nederland. De dieren zijn gebaat bij rust. Maar dit hele gebied valt onder de zoeklocatie van Defensie. Stel je voor: continu explosies hier. Ja, dat gaat echt gevolgen hebben voor het korhoen."
Maar het korhoen is niet de enige die de gevolgen zal merken. Daarover straks meer.
Eerst nog even: wat is er aan de hand?
Defensie zoekt ruimte om uit te breiden. Ruimte voor bijvoorbeeld munitiedepots en F-35's, maar ook voor een extra explosieven-oefenterrein. Het liefst ter grootte van zeven vierkante kilometer; grofweg 470 voetbalvelden. Het liefst een plek zonder bebouwing.
Nationaal Park Sallandse Heuvelrug is één van de acht locaties die Defensie onderzoekt. Daarbij zit ook Reek, waar het bestaande oefenterrein uitgebreid zou kunnen worden. Andere locaties liggen onder meer in de polder en op de Veluwe. Duidelijkheid over de voorkeur van Defensie volgt mogelijk half november, zo vertelde staatssecretaris Gijs Tuinman vorige week aan Oost Nieuws.
Hek om Sallandse Heuvelrug
"Als Defensie hier uitkomt, dan kan in het slechtste scenario een kwart van de ruimte hier ontoegankelijk worden", vertelt boswachter Vlaskamp. "Dan komt hier een hek, midden in de natuur. Ook de natuurcamping en de schaapskooi vallen onder het zoekgebied. Het is een gigantisch groot gebied."
En dus zullen ook de 2,5 miljoen recreanten die jaarlijks genieten van de natuur de gevolgen merken. "Terwijl we nu al aan het maximum zitten qua drukte. De mensen zullen dan naar het andere deel trekken, verwacht ik, dan wordt het daar nog drukker. Al kun je je afvragen hoe fijn het hier lopen is met explosies naast je. Hier kom je vanwege de rust."
Boswachter Ben Vlaskamp nam ons mee op de Sallandse Heuvelrug:
Wordt Sallandse Heuvelrug straks een oefenterrein voor defensie?
Economische schade
Het mogelijk wegblijven van recreanten kost de omgeving ook centen; jaarlijks geven ze tussen de veertig en vijftig miljoen euro uit, zo schreef de provincie in een beleidsstuk. Denk aan B&B's, hotels en restaurants.
Maar voor Vlaskamp is dat niet het belangrijkste. Samen met collega's werkt hij keihard aan natuurdoelen die vastgesteld zijn voor het Nationaal Park. "Dit is het grootste aaneengesloten stuk droge heide van West-Europa. Alleen dat maakt het al speciaal."
Hij gaat verder: "Kijk naar het glooiende landschap, denk aan de dieren die afhankelijk zijn van de heide. Wat voor stoffen komen vrij bij al die explosies? Wat doet dat met de grond? En met de dieren? In Nederland hebben we al niet zoveel natuur meer. Wat ons bij Staatsbosbeheer betreft is dit dan ook echt geen geschikte locatie."
Zorgen
Ergens lijkt de kans hem dan ook klein dat dit gebied als beste locatie uit de onderzoeken zal komen. Explosies op de Sallandse Heuvelrug, hij kan het zich nauwelijks voorstellen. Maar het gebied is onderdeel van het onderzoek, dat is de realiteit. "Ik maak me ook echt wel zorgen."
"We zijn Nationaal Park, waar ook geldstromen voor beheer, onderhoud en educatie aan vastzitten. Zodat we de 2,5 miljoen mensen ook kunnen uitleggen waarom deze plek bijzonder is. Dan ga je het waarderen, en ook beschermen. Maar de status van Nationaal Park verdwijnt sowieso als Defensie hier komt. Een hek, midden in de natuur. Dat hoort toch echt niet."
Wachten op duidelijkheid
Voor een deel van de zoektocht van Defensie naar extra ruimte, komt half november meer duidelijkheid over de eerste onderzoeken naar de mogelijke gevolgen. Aan de hand daarvan zal Defensie het proces verder ingaan met voorkeurslocaties.
Volgend jaar moeten de voorkeurslocaties definitief vastgesteld zijn. Dan kunnen omwonenden/betrokkenen ook nog zienswijzen indienen. Daarna zal het kabinet een knoop doorhakken over alle wensen van de krijgsmacht.
Locaties in Overijssel die onderzocht worden:
Munitiedepot: Staphorst (uitbreiding, huidige depot), Dalfsen, Weerselo
Oefenterrein voor explosieven: Nationaal Park Sallandse Heuvelrug
Gebruik straaljagers, drones en/of vrachtvliegtuigen: Twente Airport
Oefendorp en onverharde landingsbaan: oefenterrein Havelte
