Boeren ontstemd over uitgelekte mestplannen BBB-minister Wiersma: mes gaat in hele veestapel
12 september 2024, 14:32 • Aangepast 23 november 2024, 16:08 • 4 minuten leestijd
Verschillende boerenorganisaties fronsen hun wenkbrauwen na publicatie van een deel van de mestplannen van landbouwminister Wiersma. Een van de plannen is het afromen van dierrechten: als een boer uitbreidt en dierrechten van een andere boer overneemt, dan moet de overnemende boer een deel van die dierrechten inleveren. Die regel geldt, naast rundveehouders, ook voor pluimvee- en varkenshouders en dat zijn juist de sectoren die hun mestafzet in balans hebben. Pluimveevakbond-voorzitter Bart Jan Oplaat is ontstemd. "Wie weet moeten wij juridische stappen zetten."
Om de mestcrisis aan te pakken, zet minister Femke Wiersma van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) een deel van de plannen van haar voorganger Adema om de veestapel in te krimpen door. Niet alleen de melkveestapel moet fors kleiner, Wiersma (BBB) wil dat ook pluimvee- en varkenshouders het mes zetten in hun veestapel. Waarschijnlijk hanteert Wiersma wel een iets lager percentage dan voorganger Adema voorstelde.
Dat blijkt uit het mestpakket dat vanmiddag vertrouwelijk wordt gedeeld met de agrarische sector en morgen wordt gepresenteerd. De plannen, die Haagse ingewijden omschrijven als "een mestpakket dat in de hele agrarische sector veel pijn gaat doen", zijn echter gelekt naar De Telegraaf.
'Disproportioneel'
Bart Jan Oplaat, voorzitter van de Nederlandse Vakbond Pluimveehouders, heeft later vandaag een gesprek met Wiersma en wacht op meer duidelijkheid. Toch deelt hij nu al de mening van de Haagse bronnen. "Het zou disproportioneel zijn als ook de pluimveesector te maken krijgt met een krimp."
Wat is afromen en wat zijn de gevolgen daarvan? Verslaggever Chantal Everaardt legt het uit.
"Als je alle kippen uit Nederland weghaalt, maakt dat amper verschil op de overspannen mestmarkt. Mest van pluimvee wordt verbrand of gaat naar akkerbouwers in binnen-, en buitenland, dat is in balans", vervolgt Oplaat die op z'n zachtst gezegd niet blij is met de gelekte plannen. "Ik ben benieuwd naar de reactie van de minister en de volledige Kamerbrief."
Juridische stappen
Eerder gaf de Raad van State het advies om de varkens- en pluimveesector anders te benaderen dan bijvoorbeeld de melkveesector. Oplaat ziet daarin steun voor de pluimveesector. "Juridisch hebben wij dus een stevige basis, een generieke korting op de veestapel zou niet fair zijn. Wie weet moeten wij dan juridische stappen zetten."
Het is dus nog onduidelijk of elke sector met hetzelfde afromingspercentage moet gaan werken. Dat wordt duidelijk in de mestplannen die morgen bekend worden gemaakt.
Ontstemd
Ook boerenbelangenorganisatie LTO is ontstemd over het gelekte mestpakket. Die plannen zijn volgens LTO niet te verdedigen. "De sector heeft eerder dit jaar een samenhangend mestplan aangeboden aan voormalig minister Adema. Daarin staan verschillende stevige maatregelen, zoals afroming buiten familieverband in de melkveehouderij. Voor ons mestplan geldt echter dat maatregelen die de sector kan en wil nemen, onlosmakelijk samenhangen met het verlengen van (een vorm van) derogatie en verbeterde mogelijkheden tot mestverwerking."
Derogatie is de uitzonderingsregeling waarbij boeren onder bepaalde voorwaarden op grasland meer dierlijke mest mogen uitrijden. Nu daar door Brussel een streep door is gezet, hebben met name melkveehouders te maken met een mestoverschot. Zij kunnen hun eigen mest niet meer kwijt op hun gronden. Aangezien de mestmarkt vol is, kunnen boeren hun mest daar ook amper kwijt en als dat al lukt dan alleen tegen torenhoge kosten. Eerder reageerden boeren al vol onbegrip op het afschaffen van de derogatieregeling.
"Voor de pluimvee- en varkenssector geldt dat deze beperkt bijdragen aan het mestoverschot en een groot aantal deelnemers hebben in de lopende vrijwillige opkoopregelingen. Gedwongen krimp van deze sectoren, bij buitenfamiliale overname, is dan ook niet te verdedigen", aldus LTO. Ook zij zeggen de volledige Kamerbrief te willen afwachten voor ze inhoudelijk verder reageren.
Jonge boeren
De telefoon staat ook roodgloeiend bij het NAJK, het Nederlands Agrarisch Jongeren Kontakt. De jonge boeren hebben, net als LTO in een eerder stadium, een plan ingediend om uit de mestcrisis te komen. Daarin werd ook al gesproken over afroming van dierrechten. De jonge boeren zijn benieuwd naar wat minister Wiersma bekend gaat maken.
Melkveehouder en NAJK-bestuurder Ruben Klein Teeselink uit Holten wacht nog even alle informatie af. "Vandaag is een klein deel van de mestplannen bekend geworden met de focus op afroming van dierrechten en dus de krimp van de veestapel. Maar als er goede voorstellen in het volledige mestplan staan, die een generieke korting en een koude sanering van de veehouderij voorkomen, willen wij graag constructief meepraten met het ministerie."
Innovatie
Via innovatie en agrarisch natuurbeheer wil het ministerie blijvende boeren meer ruimte geven. Voor boeren die willen stoppen, maar nu buiten de al eerder bekend gemaakte vrijwillige stoppersregelingen vallen, komt ook een regeling om te stoppen tegen een financiële vergoeding.
LTO ziet in een aantal zaken wel de afspraken terug die ook binnen het Hoofdlijnenakkoord zijn vastgesteld, maar wil graag snel duidelijkheid. Voor zover bekend, staan later vandaag en vanavond gesprekken gepland met verschillende afgevaardigden van de boerenorganisaties.
