Provincie en Haaksbergen negatief over aangepast plan Nobian: ‘Veilige zoutwinning niet gegarandeerd’
Chemiebedrijf Nobian heeft de oorspronkelijke plannen voor zoutwinning in Haaksbergen flink bijgesteld. Dit na protest van omwonenden en een gefronste wenkbrauw van Staatssecretaris Hans Vijlbrief. Die wil nu akkoord gaan met de aangepaste plannen, maar daar zijn provincie Overijssel en de gemeente Haaksbergen het niet mee eens omdat ‘niet is gebleken dat het op een veilige en verantwoorde wijze kan.’
Van 47 miljoen ton zout opboren uit twaalf cavernes in het buitengebied van Haaksbergen en rondom het kerkdorp Sint Isidorushoeve terug naar 14,5 miljoen ton uit acht zoutholtes. Nobian heeft een flinke aderlating ondergaan in de strijd om het Twentse zout, omdat er twijfels waren over de veiligheid bij de immense boorplannen. Niet alleen bij omwonenden, ook Staatstoezicht op de Mijnen en staatssecretaris Hans Vijlbrief plaatste vraagtekens bij de oorspronkelijk zoutwinningsplannen.
Nobian keerde terug naar de tekentafel, schrapte vier van de twaalf geplande boorlocaties en bracht de afmeting van de zoutholtes aanzienlijk terug: van 125 meter breed en 275 meter hoog naar 125 bij 125 meter. Dat lijkt een flinke aderlating. Toch zijn de zoutholtes op de meest recente tekeningen nog altijd zo’n vijf keer groter dan de cavernes in de omgeving van Hengelo. En waar zout uit de grond wordt gehaald, treedt bodemdaling op.
Twijfels stabiliteit
Onderzoeksbureau TNO en Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) stellen dat er in het aangepaste plan onvoldoende inzicht is in die bodemdaling na de geplande zoutwinning in Haaksbergen. De toezichthouder kan daardoor niet beoordelen of de bodem rond Haaksbergen en Sint Isidorushoeve stabiel is als Nobian eenmaal is vertrokken.
Volgens het SodM is dit reden voor de staatssecretaris om niet in te stemmen met de aangepaste plannen. Gaat Vijlbrief toch akkoord, dan moet hij van het SodM een aantal voorwaarden overnemen die veiligheid borgen.
'Veiligheid niet gegarandeerd'
Provincie Overijssel sluit zich aan bij dat advies. “Zoutwinning kan niet doorgaan zonder dat risico’s aanvaardbaar en beheersbaar zijn. Wij zien in uw huidig concept instemmingsbesluit de voorwaarden van SodM onvoldoende terugkomen. Een veilige zoutwinning is zo niet gegarandeerd.”
En de provincie zet nog een tandje bij in het advies aan Vijlbrief. “Wij vinden daarnaast dat uw conceptbesluit onduidelijk is en wij voorzien dat dit onrust schept over lange termijn plannen. Wij adviseren u om eerst het winningsplan te laten aanvullen. Pas als het winningsplan voldoende inzicht biedt, kunt u een besluit nemen om al dan niet in te stemmen, en als u instemt, met de noodzakelijke voorwaarden.”
Bodemtrillingen
De kans op trilling bij het opboren van zout rondom Haaksbergen acht Nobian zelf verwaarloosbaar klein. Onderzoeksbureau TNO en SodM constateren echter dat er de afgelopen jaren meerdere lichte trillingen zijn geweest bij zoutboringen in het noorden van het land. Die kunnen, zo stelt TNO, duiden op instabiliteit van de caverne.
Tot schade aan gebouwen hebben die volgens TNO en SodM niet geleid. Toch adviseren beide instanties dat de zoutwinner een micro-seismisch meetnetwerk aanlegt nog voordat er ook maar één korrel zout uit de grond wordt gehaald. Toezichthouder SodM wil bovendien dat Nobian een risicobeheersplan opstelt voor het geval er toch trillingen zijn. Komt dat plan er niet, dan mag er wat SodM betreft helemaal niet naar zout worden geboord.
Zorgen om veiligheid
Met die adviezen van TNO en SodM in het achterhoofd, zijn de gemeente Haaksbergen en provincie Overijssel er niet gerust op dat zoutwinning veilig kan in Haaksbergen. “Wij vinden het ook niet aannemelijk dat met dit concept-instemmingsbesluit de bodemdaling en bodemtrilling optimaal wordt beheerst”, aldus het Haaksbergse college die Vijlbrief dringend adviseert niet in te stemmen met het aangepaste plan voor de zoutwinning.
Of Vijlbrief de adviezen van de provincie en de gemeente ter harte neemt of niet, van boren naar het Haaksbergse zout is voorlopig nog geen sprake. De gemeenteraad stak daar oktober vorig jaar een stokje voor. Die weigerde een zogeheten verklaring van geen bedenkingen af te geven, die nodig is voor de vergunning voor de zoutwinning. Er restte de staatssecretaris daarom niets anders dan die vergunning te weigeren. Zoutproducent Nobian heeft al laten weten zich daar niet bij neer te leggen.
