Laat het hoogwater maar komen, de dijkwachters van waterschap Vechtstromen staan paraat

De ervaren dijkwachter is er niet helemaal gerust op. Het wassende water kan volgens hem wel eens net zo hoog worden als in 1998. “Toen stond het nog maar enkele tientallen centimeters onder het hoogste punt van de dijk en hielden we het achterland maar net droog."  

Hij sluit niet uit dat het volgende week in zijn gebied rond de Vecht weer zo penibel gaat worden. Hij is deze week bij avondoefeningen op de dijk tussen Coevorden en Gramsbergen aanwezig als steun en toeverlaat voor de circa dertig vrijwillige dijkwachters die in het pikkedonker hun jaarlijkse veiligheidstraining krijgen. 

Ze leren waar ze op moeten letten en hoe ze in teamverband op een veilige manier de dijken kunnen inspecteren. Het is een pittige oefening, want de regen valt tijdens de training met bakken uit de lucht. Het zicht is daardoor belabberd en de dijk is drassig en slecht begaanbaar. Links en rechts struikelen dijkwachters omdat ze deels wegzakken in de doordrenkte grond.

Met felle zaklampen speuren ze naar problemen en gevaren die kunnen leiden tot een dijkdoorbraak. Het waterschap heeft voor de jaarlijkse oefening enkele mogelijke problemen op plekken langs de dijk nagebootst. 

Het zijn beroerde, maar tegelijkertijd uitstekende weersomstandigheden om te oefenen, want in de praktijk worden dijkwachters ook bij nacht en ontij opgetrommeld als de situatie kritiek wordt. “Dat is het mooie aan dit werk", zegt vrijwilliger Tille Jonkhans, ”Ik vind het juist mooi als het heftig te keer gaat, die regen... dat hoort er gewoon bij.” 

Ze staat doorweekt boven op de dijk met in haar hand een lange veiligheidslijn waaraan een collega vast zit die onderaan de dijk speurt naar mogelijke beschadigingen. "Ik heb hem stevig aan het lijntje", zegt ze lachend. “Voor de veiligheid natuurlijk.” 

Even verderop heeft zich een groepje vrijwillige dijkwachters verzameld rond een spandoek met daarop een foto van opborrelend kwelwater. Een potentieel gevaar dat de dijkwachters direct moeten melden. 

“Kwelwater spoelt het zand onder de dijk weg”, zegt Hein Stork. "Dus ik heb zojuist het crisisteam op het kantoor van Vechtstromen op de hoogte gebracht van het probleem.” Hij is als vrijwilliger al zeven jaar actief als dijkwacht. "Mooi werk, je ziet een hele andere kant van het watersysteem in Nederland. Normaal zie je de rivieren en rij je er gewoon langs, maar op deze manier krijg je echt met het water mee te maken.”  

Collega Gerard Dankelman beaamt dat. Hij is al vijftien jaar actief als vrijwilliger en kent het klappen van de zweep. “Naast beschadigingen aan de dijk, zoals bijvoorbeeld vossenholen, kijken we ook naar rommel aan de waterkant dat de dijk kan beschadigen. Bijvoorbeeld grote stukken drijfhout, takken en vuil. We ruimen het niet op", zegt hij. "We melden het en het waterschap stuurt daarna specialisten die het opruimen.” 

Gerrit van Munster slaat de training op een afstandje tevreden gade. De oefening komt in zijn optiek geen moment te vroeg. Want als maandag de hoogwatergolf het beheergebied van Vechtstromen bereikt moet het vrijwillige dijkleger flink aan de bak.  “Het gaat er sowieso om spannen", zegt Munster. “Ik denk dat we hier op de dijk waar we nu staan maandag niet meer kunnen staan. Het water staat daarvoor straks te hoog."

Het is afwachten hoe hoog precies, voegt hij er enigszins bezorgd aan toe.  

Geruststellend is in ieder geval dat de vrijwillige dijkwachters na afloop van de training weer precies weten wat ze moeten doen. Ze kennen de risico's en kunnen mogelijke problemen aan de dijk in een vroeg stadium herkennen om calamiteiten te voorkomen.