Nieuws

Niet iedere dakloze is psychisch in de war, zegt Bas: 'Kan iedereen overkomen'

20 juli 2025, 17:00 • 3 minuten leestijd

Expositie over dak- en thuislozen in Zwolle. © RTV Oost/Jeroen Kuiper

"Het kan ook jou zomaar overkomen, dat je op straat belandt." Bas zegt het zonder blikken of blozen. Hij was door omstandigheden bijna anderhalf jaar dakloos. Om anderen te waarschuwen en zijn verhaal te kunnen vertellen, werkt hij mee aan de exposities over daklozen en de Soepbus in Zwolle.

Bas (50) heeft het prima voor elkaar: hij werkt als chauffeur voor een bakkerij in de nacht en heeft een eigen woning. De toekomst ziet er goed uit. Totdat hij ziek wordt en hij - naar eigen zeggen door een fout - geen uitkering krijgt van het UWV.

"Ik kreeg geen WW", vertelt Bas. "De gemeente zei: je moet naar het UWV. Dat bleef bij het standpunt. Nou, dit gaat twee maanden goed. Je denkt dat je spaargeld hebt, maar dat gaat er dan snel doorheen. Dan gebeurt het onvermijdelijke: je moet je huis opgeven, want schulden maak ik niet."

Als je dingen stuk wilt maken, moet je bij mensen op de bank gaan slapen

Bas uit Zwolle

Bas blijft in eerste instantie op de bank slapen bij zijn moeder, maar die wordt ziek. Bij vrienden en andere familie op de bank slapen, houdt hij al snel voor gezien. "Mijn ervaring is: als je dingen stuk wilt maken, moet je bij mensen op de bank gaan slapen. Gaat hem niet worden."

Het betekent wel dat hij op straat belandt en bij De Herberg, een opvanghuis voor dak- en thuislozen, in Zwolle verblijft. "Dat is wel een dingetje. Ik ben oud-militair, ik weet hoe je dingen kunt opvangen, maar dit was toch nieuw."

Verhaal erachter vertellen

Het verhaal van Bas staat niet op zichzelf. De initiatieven Portret van een mens en Kom Erbij hebben het afgelopen jaar los van elkaar gewerkt aan verhalen over dak- en thuislozen in Zwolle. Portret van een mens focust zich op acht verhalen, in audio en beeld, van dak- en thuislozen. Kom Erbij toont op vijf grote doeken de verhalen van de mensen van de Soepbus.

De resultaten zijn nu samengekomen in een expositie in De Stadkamer. "Wij denken dat het verhalen zijn die niet verteld of gehoord worden en waarover veel vooroordelen bestaan", vertelt Brechtje de Lange, een van de initiatiefnemers. "We vinden het belangrijk om die vooroordelen te doorbreken en om echt te luisteren en in gesprek te gaan naar en met elkaar."

Bas belandde op straat nadat hij ziek werd. © RTV Oost/Jeroen Kuiper

"Op dak- en thuisloosheid zit een stigma", valt Bas op. "Mensen denken meteen: hij zit psychisch in de problemen, of er speelt verslaving of andere problematiek. Tegenwoordig is het anders. Er zijn mensen die scheiden, die dwars komen te liggen door het systeem. Ongevraagd. De rand tussen iets en niets is dusdanig dun, dat het iedereen kan overkomen."

Vertrouwen opbouwen

Volgens Brechtje heeft het veel tijd gekost om de mensen zover te krijgen dat ze hun verhaal willen doen. "We hebben daar maanden voor uitgetrokken. In het geval van de Soepbus zijn we daar wekelijks naartoe gegaan om met mensen te spreken. Langzamerhand bouw je een vertrouwensband op en willen ze hun verhaal vertellen. Zijn ze ook blij dat ze het mogen vertellen, want er wordt niet vaak aan ze gevraagd hoe het met ze is."

'Blijf lachen'

Met Bas gaat het nu weer de goede kant op. Hij heeft een tussenwoning waarin hij met twee anderen woont. Langzaam lacht het leven hem weer toe. "Daar moet je zelf voor zorgen", benadrukt hij. "Blijf lachen, dat is wel één ding dat ik heb geleerd."

De exposities in de Stadkamer zijn nog tot en met 16 augustus te bekijken. Of er een vervolg gaat komen, dat is nog niet bekend.

Noot van de redactie:

Naar aanleiding van het verhaal van Bas benaderden familieleden en betrokkenen RTV Oost. Zij herkennen zich niet in zijn verhaal. Bas zou niet zijn ontslagen, maar zelf zijn opgestapt. Hij zou geen WW hebben aangevraagd, het UWV zou volgens hen geen fouten hebben gemaakt. Hij werd door familie uit het huis van zijn moeder gezet wegens verslonzing. Om die reden moest hij ook zijn eigen woning uit. De gemeente bracht de schoonmaakkosten bij de familie in rekening. RTV Oost gebruikte zijn verhaal als voorbeeld, in de veronderstelling dat het inhoudelijk klopte. Dat blijkt onjuist en dat betreuren wij. De organisatie van de expositie laat weten dat zijn verhaal blijft hangen, omdat het anoniem is. Hun doel is niet journalistieke reconstructie, maar het geven van een podium aan ongehoorde stemmen, ongeacht feitelijke juistheid. Ze wisten niet van eventuele onjuistheden in zijn verhaal.