Agractie wil via rechter minister dwingen tot een oplossing voor 'boeren zonder vergunning'

Sinds de uitspraak van de Raad van State in 2019 verkeren landelijk zo'n 3000 ondernemers, vooral boerenbedrijven, in grote onzekerheid. Zij hadden onder het toenmalige stikstofbeleid voor kleine uitbreidingen van hun bedrijf geen natuurvergunning nodig. Ze konden volstaan met een zogeheten Programma Aanpak Stikstof-melding.

Daar zette de hoogste rechter dus een streep door. Zo ontstond voor veel ondernemers een onzekere periode. Eigenlijk boeren zij vanaf dat moment illegaal. Terug naar de situatie van voor de PAS-melding kan voor individuele bedrijven grote gevolgen hebben.

De toenmalige landbouwminister Carola Schouten beloofde dat ondernemers die door overheidsbeleid in de problemen waren gekomen, gelegaliseerd zouden worden. Voor die legalisatie is echter stikstofruimte nodig en daar ontbreekt het aan. Inmiddels is voor een klein aantal bedrijven een oplossing gevonden, maar het gros heeft nog geen natuurvergunning. De deadline om tot handhaving over te gaan, verloopt eind februari 2025.

Voorzitter Alien van Zijtveld schrijft in de brief dat Agractie zich grote zorgen maakt over het tot dusverre gevoerde beleid. "We constateren dat, ondanks uw goede wil, er geen concrete maatregelen worden uitgevoerd die tijdig en afdoende zijn om de PAS-melders te legaliseren en die recht doen aan de afspraken zoals gemaakt in het Hoofdlijnenakkoord. Wij constateren dat het gemor in onze achterban toeneemt en dat het vertrouwen in u afneemt. Doe iets! Anders zijn wij genoodzaakt dit via juridische procedures te moeten afdwingen."

Omdat stikstofruimte via extern salderen in onder meer de provincie Overijssel niet kan, zit het proces vast. Extern salderen is het 'uitruilen' van stikstofruimte van bijvoorbeeld een stoppende boer naar een andere ondernemer, in dit geval een PAS-melder. Dat gaat niet makkelijk, legde de provincie eerder al uit. Je moet namelijk eerst aantonen dat de natuur niet verslechtert bij het verlenen van zo'n vergunning.

Agractie vindt dat de overheid nalatig is geweest, maar er kan volgens de boeren een oplossing komen door te sturen op instandhouding van de natuur. De boeren willen de zogeheten Kritische Depositie Waarde, KDW, uit de wet. Die waarde geeft aan hoeveel stikstof er mag neerkomen op natuur, zonder dat de natuur daar schade van ondervindt. Daarvoor in de plaats zou sturing op daling van de stikstofuitstoot beter passen bij de praktijk, mits die daling juridisch wordt geborgd, aldus Agractie.

"Bovendien is beoordeling voor vergunningverlening alleen binnen een straal van 250 meter rondom kwetsbare natuurgebieden nodig, daarbuiten niet", zegt Van Zijtveld. "Er is aangetoond dat de neerslag van stikstof buiten een straal van 250 meter vanaf het erf niet terug te voeren is op één bron."

Deze maatregelen sluiten voor Agractie naadloos aan bij het hoofdlijnenakkoord. "Hiervoor moeten wel de Omgevingswet en de Stikstofwet worden aangepast. En niet over een tijdje, maar per direct. Wij realiseren ons terdege dat wetswijzigingen niet van vandaag op morgen zijn geregeld, maar ingezette wetswijzigingen bieden wel perspectief op legalisatie van PAS-melders en interimmers. Mochten er intussen verzoeken om handhaving komen, dan zal de rechter hier ongetwijfeld rekening mee houden."