Nieuws
Enorm personeelstekort remt Overijsselse economie: probleem niet zomaar opgelost
Bedrijven kunnen hun gewenste uitbreiding niet doorzetten, restaurants houden tafels bewust leeg en wil je een schilder inhuren, dan kan je maanden wachten voordat iemand beschikbaar is. Het personeelstekort in Overijssel is enorm, en blijft dat voorlopig ook, blijkt uit een nieuwe rapportage van het UWV.
Een paar nieuwe cijfers om een beeld te schetsen, van de regio's die (gedeeltelijk) in Overijssel liggen:
Regio Zwolle: 13.450 openstaande vacatures
Regio Twente: 12.100 openstaande vacatures
Regio Veluwe Stedendriehoek: 14.800 openstaande vacatures
Regio Zwolle: 13.450 openstaande vacatures
Regio Twente: 12.100 openstaande vacatures
Regio Veluwe Stedendriehoek: 14.800 openstaande vacatures
Het gebrek aan personeel is een enorm probleem in de provincie, en een oplossing ligt niet zomaar voor de hand. En dat terwijl de negatieve gevolgen lijken te groeien.
Economische groei?
"Voorheen volgde de arbeidsmarkt de economie", schetst arbeidsmarktadviseur Jörgen Zegel van het UWV. Oftewel: als de economie groeit, dan komen er meer banen, en kunnen meer mensen aan het werk. Maar die logica lijkt inmiddels (deels) ingehaald door de realiteit. "De economie volgt nu juist ook de arbeidsmarkt. Of de economie kan groeien, is afhankelijk van de beschikbaarheid van personeel."
En zoals de cijfers al aangeven: er bestaat een groot tekort aan personeel. En dus stuit de economische groei op een muur, net zoals al regelmatig gebeurt vanwege gebrek aan ruimte op het stroomnet. Gebrek aan arbeidskrachten is net zo'n probleem.
De zoektocht naar oplossingen is een moeizame. We lichten er drie uit:
Oplossing 1: werkzoekenden aan werk helpen
Het klinkt simpel: zo lang er mensen werk zoeken, kunnen vacatures ook opgevuld worden. Maar de cijfers laten wat anders zien, stelt het UWV.
De uitvoeringsorganisatie kijkt altijd naar 'onbenut arbeidspotentieel'. Dat bestaat uit mensen die meer uren willen werken, werklozen en semi-werklozen (nu niet op zoek of niet beschikbaar). Daarmee kan je in theorie veel gaten vullen, maar dat is de afgelopen jaren al flink gedaan.
De arbeidsparticipatie in de Regio Zwolle lag nog nooit zo hoog
"Het onbenut arbeidspotentieel is de afgelopen tien jaar gehalveerd", schrijft het UWV in Regio in Beeld, het jaarlijkse verslag van de arbeidsmarkt. Kijk bijvoorbeeld naar Twente: van 81.000 in 2013 naar 42.000 in 2023. En in Zwolle lag de 'arbeidsparticipatie' nog nooit zo hoog als nu: 75 op de 100 mensen in de leeftijdscategorie 15-75 jaar heeft een betaalde baan.
En dus valt in die categorie weinig winst meer te halen. "Het ligt niet voor de hand dat de arbeidsparticipatie de komende jaren sterk kan toenemen", concludeert het UWV.
Oplossing 2: technologische ontwikkelingen
De angst bestaat weleens bij mensen: AI (kunstmatige intelligentie) gaat veel banen overnemen. Dezelfde vrees ontstond enkele jaren geleden, bij de robotisering. Maar of dat echt in zo'n vaart zal lopen, is maar zeer de vraag.
"De precieze gevolgen van AI weten we nu nog niet", stelt arbeidsmarktadviseur Zegel. "We gaan ervan uit dat het in je voordeel zal zijn als je met machines kan samenwerken. Denk aan artsen die röntgenfoto's door AI laten checken op onregelmatigheden: AI zal de arts niet vervangen, maar de arts die niet om kan gaan met AI, wordt misschien wel vervangen door een arts die dat wel kan."
Maar het UWV moet de ontwikkelingen van AI op de arbeidsmarkt nog in beeld krijgen; ontwikkelingen die in veel branches momenteel nog in de kinderschoenen staan.
"Misschien gaat AI ons wel redden, omdat we te weinig mensen hebben om economisch te groeien", vertelt Zegel. Via technologische ontwikkelingen zou de arbeidsproductiviteit per persoon moeten groeien. Maar: afgelopen jaar daalde de arbeidsproductiviteit in Nederland met 1,3 procent. Ai, ook daar nog weinig succes dus.
Oplossing 3: werkgevers
De bal ligt nadrukkelijk ook bij werkgevers, meent het UWV. Zorg ervoor dat personeel in dienst wil blijven door bijvoorbeeld te zorgen voor ontwikkelmogelijkheden en flexibiliteit in het aantal uren dat iemand werkt. En stel je vacature-eisen bij: zoek naar mensen die al met pensioen zijn, of mensen mét kwaliteiten, maar zonder de gewenste diploma's.
En zo ziet het UWV nog veel andere mogelijkheden voor werkgevers. Maar het zijn gelijktijdig ook veel druppels op een gloeiende plaat, want het personeelstekort is nog lang niet verholpen:
Grijze golf komt op ons af
Het gebrek aan personeel kan de komende jaren nog behoorlijk toenemen, doordat veel mensen met pensioen gaan. De uitstroom zal hoger liggen dan de instroom, stelt het UWV. Zo is 14 procent van de onderwijsmedewerkers in Twente 60 jaar of ouder, en in de Regio Zwolle ligt het percentage in de zorgsector op 13 procent. In de zorg levert dat een dubbel probleem op, schetst het UWV. "Een ouder wordende bevolking doet een groter beroep op de zorg, terwijl ook het personeel in de zorgsector zelf ouder wordt."