Nieuws
Arriva zet in op gratis OV voor minima in Twente, rekening is voor lokale overheid
Het is volgens vervoerder Arriva dé manier om onrendabele buslijnen in stand te houden: gratis openbaar vervoer voor minima. De bussen zitten dan voller in de daluren, waardoor busdiensten volgens het vervoersbedrijf niet geschrapt hoeven te worden. Maar gratis is betrekkelijk; er hangt natuurlijk wel een prijskaartje aan. Met een brief en een 'whitepaper' probeert Arriva Twentse gemeenten over de streep te trekken.
De documenten kunnen worden gezien als een open sollicitatie. Arriva biedt daarin een oplossing voor twee actuele problemen: steeds meer mensen hebben te weinig financiële middelen voor vervoerskosten, en met name in het landelijk gebied zijn er veel onrendabele buslijnen.
In de brief aan raadsleden in gebieden waar Arriva actief is - dus ook Twente - vraagt de vervoerder om het belang van vrij reizen voor minima bespreekbaar te maken. Dat belang huist volgens de vervoerder in sociale cohesie (denk aan het bezoeken van vrienden, familie en vrijwilligerswerk) en het bereikbaarder maken van essentiële voorzieningen, zoals ziekenhuizen.
Het gaat hier om de Meedoen Pas. Althans, zo heet het daluren abonnement voor minima, zoals dat in de gemeente Het Hogeland in het noorden van Groningen is uitgerold. In de provincie Limburg liggen de plannen ook klaar, onder de naam Dal Vrij Limburg.
Minder lege bussen?
Groot voordeel is volgens Arriva dat op deze manier buslijnen in stand kunnen worden gehouden. "Uit onderzoek blijkt dat het aan aantal reizigers in de daluren fors toeneemt wanneer minima gratis kunnen reizen", schrijft de manager mobiliteit sociaal domein van het vervoersbedrijf. "Dit zorgt ervoor dat stoelen in de bussen worden gevuld en lijnen rendabel blijven, waardoor het risico op het schrappen van busdiensten wordt gereduceerd."
In het whitepaper zet Arriva de voordelen van gratis OV voor minima uiteen op basis van eigen onderzoek. Daaruit blijkt dat de mobiliteit van de doelgroep toeneemt. Mensen die gebruik maken van de Meedoen pas in Het Hogeland geven tegenover de vervoerder aan vaak geen eigen auto te bezitten en afhankelijk te zijn van de fiets of het meereizen met iemand anders.
Op de plekken waar de Meedoen pas is ingevoerd, maakt deze groep volgens het onderzoek van Arriva steeds vaker en makkelijker gebruik van het openbaar vervoer. Bovendien ziet Arriva een toename van reizigers tijdens de daluren, wat wijst op een groeiende flexibiliteit in reisgedrag.
In de zomer van 2023 diende Volt al een motie in bij de Enschedese gemeenteraad, waarin de partij het college oproept de mogelijkheden voor gratis OV te onderzoeken. Die motie werd unaniem gesteund. Een passage in de lokale OV-visie ("Samen met de provincie onderzoeken we de mogelijkheden om het openbaar vervoer voor minima goedkoper te maken") is sindsdien het enige dat erover is gecommuniceerd.
Rekening ligt bij overheden
Nu ligt er dus een aanbod van Arriva. De Meedoen Pas kan op verschillende manieren worden ingezet, uiteindelijk is het de lokale en/of provinciale overheid die bepaalt en betaalt. In gemeente Het Hogeland is er bijvoorbeeld voor gekozen om inwoners met een inkomen tot 130 procent van het sociaal minimum in aanmerking te laten komen. Er geldt daar per pas een eenmalige eigen bijdrage van 7,50 euro.
De Provinciale Staten van Limburg stemden eerder dit jaar in met een plan om gratis openbaar vervoer aan minima te bieden. Het idee is dat inwoners met een inkomen tot 100 procent van het sociaal minimum onder de noemer 'Dal Vrij Limburg' een gratis vervoerspas aan kunnen vragen, waarmee zij in de daluren gratis kunnen reizen bij Arriva. Het gaat in de provincie Limburg om circa 60.000 mensen. Dat kost de provincie in totaal zo'n 4,5 miljoen euro per jaar. De uitrol van de pas heeft in Limburg enige vertraging opgelopen doordat de privacywetgeving in de weg zit.