Wie zorgt er straks voor onze ouders? "Iedereen wordt mantelzorger, niemand ontkomt eraan"

In Nederland zijn er vijf miljoen mantelzorgers. Eén op de drie volwassenen geeft dus onbetaald zorg aan iemand uit de omgeving. Dat kan voor een vader of moeder zijn die extra zorg nodig heeft, maar ook voor die buurman op de hoek die slecht te been is en voor wie je af en toe boodschappen haalt.

Het aantal mensen dat mantelzorger is, zal de komende jaren toenemen. Door het personeelstekort in de zorg, zullen meer zorgtaken moeten worden uitgevoerd door naasten. Onderzoeksinstituut ABF Research onderzocht de tekorten in de zorg en maakte op basis daarvan ook een prognose voor de toekomst.

Het onderzoeksinstituut verwacht dat het tekort flink blijft groeien. Over tien jaar is het tekort aan arbeidskrachten in de zorg opgelopen tot bijna 190.000 mensen, volgens de prognose.

"Dat is de harde realiteit van waar we op dit moment als land staan", meent Heidi Pot-Witbreuk, bestuurder bij ouderenzorgorganisatie Liberein in Enschede. "Wij gaan anders naar zorg kijken. Op dit moment werkt één op de zeven mensen in de zorg, maar met de vergrijzing die eraan komt moet dit één op de drie worden. Dat geeft spanning, want iedereen weet: die mensen zijn er niet."

Bij Liberein wonen ouderen die nog zelfstandig kunnen wonen, maar ook ouderen die intensieve en specialistische zorg nodig hebben. Die wonen dan in een verpleeghuis. Wanneer er iemand komt wonen, gaat de organisatie ook in gesprek met familieleden, om zo te kunnen bekijken wat zij kunnen blijven betekenen in de zorg voor hun ouder.

"Wij kunnen niet zonder mantelzorgers. Dus we zijn blij met alle hulp. We hebben ook mensen die gewoon gezellig even op bezoek komen. Familieleden vinden het ook fijn om te helpen en betrokken te zijn. Die gaan dan even samen wandelen. We hebben ook mensen die één keer per week komen koken. Dat zijn ook kleine dingen waarmee je echt een verschil kan maken", vervolgt Pot-Witbreuk.

Maar het zorgen voor een naaste kan soms best zwaar zijn. Vaak hebben mantelzorgers naast hun zorgtaken een druk huishouden, een baan en een sociaal leven. Eén op de tien mantelzorgers zegt overbelast te zijn. In Overijssel zijn er achttienduizend zwaarbelaste mantelzorgers, blijkt uit een onderzoek van Independer. Dat is een stijging van 47,7 procent ten opzichte van tien jaar geleden.

"Daar moet echt iets aan gebeuren, en snel ook", vindt Marcel Garritsen. De Enschedeër werkte jarenlang in de zorg, onder andere bij verzekeringsmaatschappijen en als verpleegkundige. Hij zet zich nu in voor mantelzorg, want dit type zorg kan volgens hem strakker worden geregeld.

"Het is momenteel een wirwar van regeltjes als je mantelzorger bent. Familieleden worden van het kastje naar de muur gestuurd. Het is per gemeente verschillend hoe zij mantelzorgers ondersteunen en voldoende informatie geven. Dat maakt het veel te ingewikkeld en moet echt anders."

"Gemeenten en instanties moeten ervoor zorgen dat de juiste informatie voor handen is, zodat mensen kunnen blijven doen wat ze met hun hele hart doen: zorgen voor een ander. Want de realiteit is gewoon dat straks iedereen een keer mantelzorger wordt, ook jij en ik."