Zo kijken de veertien partijen in Deventer aan tegen deze vijf belangrijke onderwerpen

Inzetten op woningbouw en -bestemming voor sociale huur en middenklasse, en voor specifieke doelgroepen zoals ouderen, nieuwkomers en mensen met een beperking. 30 procent van alle nieuwbouw moet bestemd zijn voor sociale huur. Invoering van een zelfbewoningsplicht om investeerders en beleggers tegen te gaan. Geen verlaging van de onroerendezaakbelasting (ozb).

CDA Deventer wil zoveel mogelijk woningen bouwen, afgestemd op de behoefte van dorp of wijk. Starterswoningen onder de 250.000 euro hebben de hoogste prioriteit, Het CDA wil een vergaande zelfbewoningsplicht voor zowel nieuwbouw als bestaande panden. Woningzoekenden met regionale of maatschappelijke binding moeten voorrang krijgen.

ChristenUnie wil een deel van de te bouwen huurwoningen reserveren voor starters, die doorstromen naar andere woningen zodra hun inkomen dat toelaat. Ook wil de partij bouwen voor ouderen, mede vanwege de doorstroming. Daarbij ook collectieve woonvormen, zoals knarrenhofjes. Nieuwbouwwoningen worden energieneutraal gebouwd, bestaande bouw moet verduurzaamd.

D66 wil dat er per jaar 1.000 woningen worden gerealiseerd. Daarvoor wil de gemeente grond laten kopen voor woningbouw, en de gemeente leegstaande gebouwen zélf tot woningen laten verbouwen (als marktpartijen of woningcorporaties dit niet doen). D66 is voorstander van een zelfbewoningsplicht, om speculatie op de woningmarkt tegen te gaan.

Flexwoningen voor alleenstaanden, gescheiden mensen, arbeidsmigranten en ex-bewoners realiseren. Daarnaast zorgen voor voldoende standplaatsen voor woonwagens en meer aanleunwoningen. DENK is voor het bouwen buiten de bebouwde kom. Hoogbouw in het centrum van Deventer is voor de partij een optie, maar de skyline mag niet of nauwelijks worden aangepast.

Er moet ruimte zijn voor alternatieve woonoplossingen, zoals tiny houses of knarrenhofjes. Ook moeten dorpen volgens Deventer Belang kunnen mee bepalen hoe invulling wordt gegeven aan woningbouw; júist op plekken waar de woningbouw beperkt moet blijven.

Bouwen in de dorpen en meer woningen voor mensen met een klein budget. Bij nieuwbouw wil de partij het liefst dat 35 procent van de huizen sociale huur wordt, en 20 procent valt onder het middensegment - dat betaalbaar is voor mensen met een inkomen tot €39.000 per jaar. DeventerNU wil een zelfbewoningsplicht en onderzoek naar voorrang bij koop voor mensen uit eigen gemeente

Bij nieuwbouw moet het percentage van betaalbare koop- en sociale huurwoningen volgens de partij fors omhoog. De partij wil geen sociale huurwoningen meer verkopen of slopen. Voor meer gemengde wijken wil de partij dat ook mensen met hogere inkomens een sociale huurwoning kunnen krijgen. Huren moeten bevroren worden en de particuliere huurmarkt gereguleerd.

Gemeentebelang geeft voorrang aan inbreiding: bij voorkeur worden nieuwe woningen gebouwd binnen de bestaande bebouwde kom. Waar mogelijk worden leegstaande kantoorpanden tot woningen getransformeerd. Jongeren met een lokale sociale verbondenheid moeten voorrang krijgen. En er komt ruimte voor eigen initiatief, zoals zelfbouw of bouwen met een collectief.

GroenLinks hanteert als uitgangspunt om te bouwen binnen de grenzen van de huidige bebouwing. In de dorpen wordt gebouwd voor met name starters en ouderen. Veertig procent van de nieuw te bouwen woningen moet sociale huur zijn. Sociale huur- en nieuwbouwwoningen worden niet meer verkocht aan speculanten, beleggers en huisjesmelkers, daarom komt er een zelfbewoningsplicht.

De gemeente moet actief grond kopen en daarmee sturen op het woningbouwprogramma’s en meer betaalbare woningen. Er komt een zelfbewoningsplicht voor bepaalde soorten woningen en wijken, die als dat nodig is wordt uitgebreid. Tot 2030 gaan in ieder geval 10.000 woningen van het gas af, en zeker de helft van de woningen is dan energieneutraal of heeft een zo hoog mogelijk energielabel.

Er komt een zelfbewoningsplicht en leegstaande woningen worden gevorderd en verhuurd tegen inkomensafhankelijke prijzen. Er komt een stop op de sloop en verkoop van sociale huurwoningen en woningcorporaties moeten vóór 2030 alle huizen zo klimaatneutraal mogelijk maken. Leegstaande bedrijfspanden moeten worden verbouwd tot inkomensafhankelijke woon- en werkvormen.

Compacter bouwen: er wordt zoveel mogelijk gebouwd binnen de contouren van de stad en de dorpen. Inbreiding voor uitbreiding en hoogbouw voor laagbouw. Om de doorstroming van alleenstaanden of oudere echtparen vanuit gezinswoningen te bevorderen, wil de VVD vooral appartementen en compacte woningen bouwen voor kleinere huishoudens.

De partij wil meer starterswoningen en sociale huurwoningen, huisjesmelkers aan banden leggenen een betere aanpak van het daklozenprobleem.

De ASP wil dat Deventer zo veel mogelijk duurzame energie opwekt. Zonnepanelen op daken hebben de voorkeur, net als kleine windmolens langs bijvoorbeeld snelwegen. Als dat niet genoeg is moeten grote windmolens en zonneparken komen aan de randen van de stad en dorpskernen, in overleg met omwonenden. ASP wil investeren in opslag van energie in waterstof en is tegen kernenergie.

Om de energiedoelen van 2030 te halen met zonne- en windenergie, kiest het CDA eerst voor zonnepanelen op daken en kleine windmolens. Daarna zonnepanelen op land, en als laatste optie hoge windmolens. Als hoge windmolens toch nodig zijn, moeten inwoners eerder bij de plannen betrokken worden. Het CDA wil daarnaast inzetten op isolatie van woningen en energiebesparing.

ChristenUnie (CU) wil dat omwonenden nauw betrokken worden bij plannen voor zonne-energie en windmolens, en dat zij kunnen mee profiteren van de voordelen. Bij grootschalige plannen moet de eis van 50 procent lokaal eigendom gaan gelden. In Deventer worden, als het aan CU ligt, alleen nog volledig energieneutrale woningen gebouwd.

D66 wil dat in 2030 alle daken in Deventer zijn voorzien van zonnepanelen, als dat technisch mogelijk is. Voor het gemeentelijk gebouwen geldt datzelfde doel voor 2028. Voor de plaatsing van grote windturbines wil D66 ‘zorgvuldige procedures’ en geen overlast voor direct omwonenden. D66 wil daarnaast dat het makkelijker wordt voor particulieren om kleine windmolens te plaatsen.

Allereerst moet de gemeente geld inzetten om mensen met een lager inkomen aan een lagere energierekening helpen. Bijvoorbeeld door verduurzaming van goedkopere woningen. De gemeente stelt ook subsidies in om inwoners te helpen hun woning te verduurzamen. Er moet ruimte komen voor de ontwikkeling van windenergie in de buitengebieden

Voor Deventer Belang staat het verlagen van het energieverbruik hoog op de actielijst. De partij meer ruimte voor initiatieven van inwoners: een dorpsmolen op een boerenerf, een zonnepark van een groep buurtgenoten of een collectief van buren voor een gasloze wijk. Voor grootschalige energieopwekking, zoals mega windturbines, is volgens Deventer Belang geen plek.

DeventerNU wil wil wel windmolens, maar alleen als daar draagvlak voor is. In plaats van grote windturbines wil de partij bijvoorbeeld een veelvoud van kleinere windmolens bij boerderijen. Daarnaast wil DeventerNU inzetten op zonne-energie: grote parkeerterreinen moeten worden overkapt met zonnepanelen.

Vooral inzetten op zonnepanelen: op daken van huizen en bedrijven, langs wegen, geluidswallen en braakliggende terreinen. Windmolens zijn ook nodig, maar grote windturbines mogen niet vlakbij woonwijken worden geplaatst. Inwoners met een kleine beurs moet worden geholpen om hun huis te verduurzamen.

Bedrijven die zich nieuw in Deventer vestigen moeten verplicht zonnepanelen op daken leggen. Er is ruimte voor initiatieven op gebied van biogas, windmolens of zonnepanelen, waarbij participatie van belanghebbenden en omwonenden belangrijk is, net als aandacht voor landschappelijke inpassing. Gemeentebelang wil verder onder meer intelligente en energiezuinige straatverlichting.

Windmolens zijn nodig en zonneparken zijn een optie, al gaat de voorkeur uit naar panelen op daken. Bij windenergie geldt: minimaal 50 procent lokaal eigendom. Gemeentelijk vastgoed wordt versneld verduurzaamd, en inwoners met een kleine beurs worden actief benaderd om energie te besparen en krijgen gratis hulpmiddelen. Extra handhaving voor de energiebesparingsplicht van bedrijven.

Per buurt wordt de staat van duurzaamheid van panden in kaart gebracht, en samen met bewoners wordt gekeken wat er moet gebeuren. Er komt financiële ondersteuning voor energiebesparende maatregelen voor mensen met een lager inkomen. De PvdA stelt dat wordt overgegaan op schone energiebronnen, maar in het verkiezingsprogramma staat niets over windmolens of zonnepanelen.

SP wil geen windmolens maar zonnepanelen voor iedereen. Woningen en bedrijven moeten toe naar eigen duurzame energieopwekking; met zon, wind en energieopslag. Op geschikte daken moeten zonnepanelen komen, en een gemeentelijk energiebedrijf moet samen met inwoners zorgen voor het uitrollen, beheren en benutten daarvan.

Geen windturbines vlak bij woonwijken en dorpen. Woningen worden alleen gasvrij gemaakt als er goede, betaalbare alternatieven zijn, en het gasnetwerk wordt behouden voor waterstof of groen gas in de toekomst. Per wijk en dorp komt er een plan voor de verduurzaming van woningen, waarbij de totale woonlasten niet mogen toenemen. De VVD staat open voor experimenten met kernenergie.

Lijst 13 wil meer zonnepanelen en minder windmolens.

Veiligheid mag van de ASP nooit ten koste gaan van privacy; camerabewaking alleen onder strenge voorwaarden en gebruik van camerabewaking moet getoetst worden. Boa’s dragen geen religieuze symbolen tijdens hun werk. Vuurwerk wordt verboden. (Op basis van partij-website, verkiezingsprogramma was nog niet volledig).

Cameratoezicht is volgens het CDA een goed middel voor de handhaving van de openbare orde, verkeersveiligheid, preventie en opsporing van criminaliteit. Het CDA wil via lokale regels de ‘mogelijkheden verkennen’ om paal en perk te stellen aan het gebruik van lachgas.

ChristenUnie wil dat tegen illegale hennepkwekerijen hard wordt opgetreden, en dat growshops worden verboden. De partij wil extra alertheid op de handhaving van leeftijdsgrenzen bij alcoholgebruik. Cameratoezicht ‘kan’ volgens ChristenUnie van waarde zijn.

D66 wil voortzetting van de huidige aanpak van ondermijnende criminaliteit en scherpere controle op digitale veiligheid. D66 schrijft verder aandacht te blijven geven aan brandveiligheid in de binnenstad en de verkeersveiligheid rondom scholen. D66 heeft geen concrete standpunten over veiligheid opgenomen in haar verkiezingsprogramma.

DENK wil de veiligheid in Deventer vergroten door onder meer het inzetten van cameratoezicht en buurtpreventie. Preventief fouilleren wordt opgeschort. BOA’s worden uitgerust met bodycams, krijgen meer training in bejegening en krijgen geen geweldsmiddelen. DENK wil specifieke veiligheidsmaatregelen voor religieuze instellingen, in het bijzonder voor moskeeën.

Handhaving door boa’s en politie op plekken waar inwoners de meeste overlast ervaren of zich onveilig voelen. Wanneer de situatie daarom vraagt kan, hetzij tijdelijk, cameratoezicht worden ingezet. (Deventer Belang heeft in het verkiezingsprogramma niets opgenomen over het thema veiligheid. Deze tekst is gebaseerd op het verkiezingskatern van de gemeente Deventer).

DeventerNU is voor boa’s uitrusten met bodycams, niet met wapenstok en pepperspray. Cameratoezicht moet worden uitgebreid met goede kwaliteit camera’s ter voorkoming van ongeregeldheden. Vanwege de privacy mogen die beelden alleen door politie en justitie worden bekeken.

De prioriteit van de gemeentelijke handhavers (boa’s) zou wat Deventer Sociaal betreft moeten liggen bij overlast in de wijken, afvalproblematiek en milieuregels. Handhaving op overlast moet wel gebeuren in combinatie met jeugdwerk, maatschappelijke ondersteuning en wijkgerichte voorzieningen. Deventer Sociaal wil investeren in de handhavingscapaciteit.

Meewerken aan de realisatie van cameratoezicht als dat wordt gewenst. Ouders worden verantwoordelijk gesteld voor hun overlastgevende kinderen. Er wordt preventief ingezet op voorkomen van ondermijning van gezag door voorlichting, vroegtijdige signalering en een stevige inzet op handhaving.

Voorkomen van criminaliteit krijgt prioriteit, jongeren die het moeilijk hebben worden ondersteund met voorlichting en bij hun ontwikkelkansen. Cameratoezicht, preventief fouilleren, gebiedsontzeggingen en samenscholingsverboden worden alleen in uitzonderlijke situaties ingezet. Politie, boa’s en gemeente moeten een afspiegeling worden van de samenleving.

De aanpak van overlast in woonwijken krijgt meer prioriteit. Voor buurten waar overlast structureel is komt een totaalplan met een repressieve aanpak én een aanpak om de leefbaarheid te stimuleren. Deventer biedt zichzelf aan als experimentstad voor laagdrempelige rechtspraak, bijvoorbeeld door het inrichten van een huis van het recht met een sociaal-juridische huisarts en wijkrechter.

De SP wil meer Toezicht en Handhaving op straat, meer boa’s dus. Niet alleen in de binnenstad maar ook in de dorpen, wijken en de buitengebieden moeten de boa’s gemeengoed worden. Boa’s moeten ook als vraagbaak gaan fungeren.

Het aantal boa’s wordt uitgebreid om beter op te kunnen treden tegen overlast en vernieling in de wijken en dorpen. Boa’s krijgen bodycams. Er komt cameratoezicht op plekken waar veel overlast en criminaliteit is, zoals Beestenmarkt, Boreelplein en station. Een ‘patseraanpak’: jonge criminelen moeten dure kleding, gadgets, scooters en auto’s inleveren als ze worden gepakt.

Deze partij heeft in het verkiezingsprogramma niets opgenomen over het thema veiligheid.

Parkeren op de Melksterweide op de Worp blijft gratis, ook is de ASP tegen het autovrij maken van de Welle. (Op basis van partij-website, verkiezingsprogramma was nog niet volledig).

De doorstroming van het verkeer naar- en rond de binnenstad bevorderen, gekoppeld aan de wens om de Welle autoluw te maken. Daar komt onderzoek naar. Op loopafstand van het centrum moet een extra parkeervoorziening komen. Daarnaast: meer en betere fietsroutes van buitengebied naar de dorpen en de stad. Daarbij speciale aandacht voor gevaarlijke en onhandige verkeerssituaties.

Stimuleren van deelauto’s en ontmoedigen van particulier bezit door de tweede parkeervergunning duurder te maken. Bij nieuwbouw komen parkeerplaatsen zoveel mogelijk aan de rand van de wijk. Straten rondom scholen worden tijdens haal- en brengmomenten afgesloten. Doorgaand verkeer verdwijnt op termijn van Welle en IJsselkade.

Sneller afwaarderen van het autoverkeer op de Welle en herinrichting dan de Welle tussen centrum en spoorbrug met meer ruimte voor fietsers. Dat wil D66. Net als betaald parkeren op de vergrote Melksterweide op de Worp, waarbij het parkeerkaartje tegelijkertijd een ticket is voor een overtocht met de pont. In de toekomst wil de partij een autovrij centrum.

Er komt geen anti-autobeleid in de binnenstad. DENK vindt het belangrijk dat de Welle veiliger wordt gemaakt en toegankelijk blijft. DENK is tegen betaald parkeren op de Worp. Verder: verbreding van het viaduct op de Veenweg, en de drukte op de kruising Henry Dunantlaan en de Brinkgeverweg oplossen met een turborotonde die zorgt voor een snellere doorstroming.

Met onder meer deelscooters en -auto’s moet er samen met het openbaar vervoer een netwerk ontstaan dat past bij de behoeften van inwoners van de gemeente Deventer, zowel van het buitengebied als de stad.

De Welle moet een 30-kilomterweg worden, maar niet autovrij. DeventerNU wil dat de Siemelinksweg juist een 70-kilometerweg weg wordt. Parkeervergunningen voor schone en elektrische auto’s moeten 40 procent goedkoper worden. En omleidingsroutes mogen van de partij niet langs scholen lopen, met oog op de verkeersveiligheid.

Investeren in meer en betere fietspaden. Bijvoorbeeld in een fietsroute parallel langs de langs de A1, en tussen Colmschate en Deventer moet een fietssnelweg komen zonder verkeerslichten. Deventer Sociaal wil een grote, gratis, bewaakte fietsenstalling bij het Lamme van Dieseplein. Voor auto’s: betaald parkeren in de avonduren moet worden afgeschaft.

Het handhaven van gratis parkeren op de Melksterweide op De Worp. Actuele parkeerinformatie, om zoekverkeer tot een minimum te beperken. Parkeertarieven alleen verhogen met de inflatie. De Welle blijft een verkeersader tot het Hanzetracé verder is verbeterd. Samen met omliggende gemeenten snelfietsroutes realiseren.

De Welle wordt een stadsboulevard zonder doorgaand autoverkeer. En net als het autovrije Grote Kerkhof moeten ook parkeerplaatsen op de Nieuwe Markt verdwijnen. GroenLinks wil een autoluwe binnenstad met parkeren aan de randen van de stad. Bij nieuwbouw kijken naar bereikbaarheid per fiets en openbaar vervoer; de eisen voor het minimaal aantal parkeerplekken gaan omlaag.

Om het gebruik van de fiets te stimuleren worden meer fietsstraten en fietsparkeervoorzieningen aangelegd. De binnenstad wordt gefaseerd verkeersluwer, en in de (binnen)stad worden waar mogelijk de maximumsnelheden beperkt.

De SP wil dagparkeren in de binnenstad ontmoedigen door gratis parkeren aan de rand van de stad te stimuleren. Een gemeentelijk vervoersbedrijf moet gratis, klimaatneutraal openbaar vervoer gaan aanbieden in de hele gemeente. Fietsgebruik wordt gestimuleerd door betere en veiligere fietspaden en uitnodigende stallingsmogelijkheden.

De VVD wil investeren in de verbreding van de rest van het Hanzetracé, vanaf Van Oldenielstraat tot en met de Roland Holstlaan. Het afwaarderen van De Welle als doorgaande weg is alleen mogelijk als er een derde IJsselbrug komt. Op de Melksterweide wordt het betaald parkeren, de parkeerplaatsen daar verdwijnen zodra er een nieuwe parkeervoorziening voor de binnenstad is gerealiseerd.

Deze partij heeft in het verkiezingsprogramma niets opgenomen over het thema bereikbaarheid.

De ASP is voor invoering van een ‘onvoorwaardelijk basisinkomen’. Daarom stelt de ASP voor om experimenten met regelarme uitkeringen uit te breiden met het invoeren van een basisinkomen voor iedere uitkeringsgerechtigde. (Op basis van partij-website, verkiezingsprogramma was nog niet volledig).

Het CDA wil extra inspanningen om mensen die een bijstandsuitkering hebben aan het werk te helpen. Daarnaast speciale aandacht voor de hoge jeugdwerkloosheid, en hulp voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Op het gebied van schuldenproblematiek moet de gemeente stoppen met verhoging van schulden door stapeling van invordering- en incassokosten.

Vroegsignalering van armoede. Scholen en sportclubs wordt gevraagd alert te zijn op signalen van armoede bij kinderen, en die te melden bij de wijkteams. Afspraken met woningcorporaties en energieleveranciers: zij moeten betalingsachterstanden tijdig melden en actief hulp aanbieden. Bij regelingen voor minima wordt rekening gehouden met de groep die net boven de bijstandsnorm zit.

Bij de schuldenproblematiek moet Deventer ruimhartiger omgaan met de inkomenseisen, waardoor meer mensen ervoor in aanmerking kom (tot 130 procent van het sociaal minimum). Meer preventief handelen bij de schuldhulpverlening en de wachtlijsten in de schuldhulpverlening versneld wegwerken. Verder wil D66 inzetten op meer beschermd werkplaatsen en - leerwerkplaatsen.

Meer geld en een speciale wethouder voor armoedebeleid. Regelingen zoals de bijzondere bijstand uitgebreid en zo veel mogelijk in geld uitgekeerd. De gemeente koopt schulden van kwetsbare gezinnen op. De inkomensgrens voor armoederegelingen wordt opgehoogd en kwijtscheldingopties uitgebreid. Bijverdienregels van uitkeringsgerechtigden worden versoepeld.

Deventer Belang wil dat de gemeente proactief inzet op het bestrijden van armoede en het voorkomen van schulden. Op tijd signaleren dat hulp nodig is door samen te werken met de verschillende maatschappelijke organisaties in de gemeente. (Op basis van de website, Deventer Belang heeft in het verkiezingsprogramma niets opgenomen over het sociaal beleid).

DeventerNU heeft in het verkiezingsprogramma niets opgenomen over het sociaal beleid.

Wie werkt in een sociale werkplaats (en valt onder de participatiewet) moet 14 euro per uur betaald krijgen. De gemeente moet dus niet wachten tot het Rijk het minimumloon verhoogt. Bij sociale regelingen moet worden gekeken naar het besteedbaar inkomen. En wie in de bijstand zit moet van Deventer Sociaal naast die uitkering kunnen werken zonder te worden gekort op sociale regelingen.

Om armoede te voorkomen wordt onder meer ingezet op voorlichting en de inzet van vrijwillige budgetcoaches. Ook moet er er een onafhankelijk aanspreekpunt komen voor ontevreden cliënten. Recht op het vinden van passend werk, en stevig aanpakken van uitkeringsfraude. Verder: het voorkomen van arbeidsverdringing of oneerlijke concurrentie door subsidies en ondersteuning.

GroenLinks wil het budget voor de bestrijding van armoede verhogen. Extra aandacht moet daarbij gaan naar mensen met een chronische ziekte of beperking die hoge (zorg)kosten hebben. De inkomensgrens voor minimaregelingen wordt verhoogd naar 130 procent van het sociaal minimum. Mensen met met een bijstandsuitkering zouden tot 90% van het minimumloon mogen bijverdienen.

De PvdA wil de mogelijkheden verruimen om bij te verdienen naast een uitkering. In het armoede- en minimabeleid wordt niet alleen gekeken naar inkomensgrenzen, maar ook naar het besteedbaar inkomen van mensen die daar net boven zitten. De PvdA wil in ieder geval 200 basisbanen voor mensen die een uitkering hebben, die daarmee maatschappelijke organisaties kunnen ondersteunen.

Naar Hengeloos voorbeeld wordt een team opgezet dat mensen met schulden bezoekt en hen uit de oneindige problemen loodst. Om laagbetaalden tegemoet te komen wil de SP de inkomensnormen voor de gemeentepolis (voor de zorgverzekering) zo aanpassen dat meer mensen er gebruik van kunnen maken.

Iedereen in de bijstand moet naar vermogen een tegenprestatie leveren. Mensen die zich willens en wetens onttrekken aan hun plichten, komen niet langer in aanmerking voor aanvullende regelingen en ondersteuning. De VVD wil meer inzetten op het voorkomen van schulden en het eerder kunnen inschakelen van schuldhulpverlening.

Herstellen, verbeteren of openen van meer gesubsidieerde buurthuizen; die moeten bewoners meer verbinden. De partij wil hulpfondsen creëren om armoede te bestrijden. Daarnaast wil Lijst 13 vers bereide maaltijden voor zorginstellingen - dit moet gelijk een (sociale) werkvoorziening zijn.