Veel gekozen vrouwen niet in gemeenteraad: kijk hier hoe het in jouw gemeente zit
De nieuwe gemeenteraden zijn inmiddels al een tijdje aan het werk. Wat opvalt is dat er in Overijssel gemiddeld nu meer vrouwen in de gemeenteraden zitten dan vier jaar geleden. Een van de redenen voor deze stijging: vrouwen die met voorkeurstemmen de raad in worden gestemd. Toch zitten lang niet alle vrouwen die met voorkeurstemmen zijn gekozen, nu ook in de raad.
In Overijssel bestaan de gemeenteraden sinds de gemeenteraadsverkiezingen gemiddeld voor iets meer dan 32 procent uit vrouwen. Dit is zo'n twee procent meer dan de gemeenteraden van voor de verkiezingen. Er zijn in Overijssel flinke uitschieters omhoog en omlaag. Zo is in Zwolle 56 procent van de gemeenteraad vrouw, maar in Zwartewaterland is dit nog geen zestien procent en in Ommen minder dan twaalf procent.
Voorkeurszetels
In totaal zijn er in de Overijsselse gemeenteraden 26 vrouwen met een voorkeurszetel gekozen ten koste van een man. Daarnaast zijn er nog twee gevallen waarin een vrouw met voorkeurstemmen werd gekozen, maar dit was ten koste van een andere vrouw, dus het leverde geen extra vrouwen in de gemeenteraad op ten opzichte van de normale lijstvolgorde.
Linkse partijen hebben van oudsher sterke feministische netwerken
Door deze voorkeurszetels wordt het percentage vrouwen in veel raden flink opgehoogd. In Enschede en Deventer zitten nu door voorkeurstemmen twee extra vrouwen in de gemeenteraad, waardoor de raden voor respectievelijk 46 en 43 procent uit vrouwen bestaan. Ook kunnen de voorkeurstemmen een laag percentage vrouwen net wat minder laag maken. Zo bestaat de raad van Kampen door twee voorkeurszetels nu voor bijna 23 procent uit vrouwen.
Dit betekent niet dat alle gemeenten waar vrouwen met voorkeurstemmen zijn gekozen ook daadwerkelijk meer vrouwen in de raad komen. Er zijn ook elf mannen met voorkeurstemmen gekozen ten koste van vrouwen. Zo is er in Almelo bijvoorbeeld de situatie dat er twee vrouwen ten koste van mannen zijn gekozen, maar ook twee mannen ten koste van vrouwen.
Vooral lokale en linkse partijen
Van de vrouwen die in Overijssel door voorkeurstemmen in de raad kwamen, waren er acht van een lokale partij. Dat is een logisch gevolg van de gemeenteraadsverkiezingen, aangezien lokale partijen de meeste zetels hebben gehaald. Verder kwamen er zes voor D66 in de raden, en vier voor de SP en Groenlinks. Dat is volgens Liza Mügge, universitair hoofddocent politicologie aan de Universiteit van Amsterdam, niet gek. "Linkse partijen hebben van oudsher sterke feministische netwerken. Daardoor is er binnen deze partijen al langer meer aandacht voor vrouwen op de lijst."
De SP is hier een uitzondering op. "Ik heb de indruk dat zij meer op kwesties rondom sociale klasse zitten. Daarbij is het idee dat als je die kwesties oplost, je ook de kwestie rondom gender oplost", aldus Mügge.
De percentages vrouwen in de raad kunnen nog veranderen. In bijna alle Overijsselse gemeenten wordt nog geformeerd. Sommige raadsleden zullen nog doorschuiven naar een wethouderspost en dan komen daar weer nieuwe raadsleden voor in de plaats.
"Voor D66 is het iets van de laatste jaren. Eerst was er binnen D66 de houding dat kwaliteit vanzelf komt bovendrijven, maar daar zijn ze van terug gekomen." In 2015 is het Els Borst Netwerk opgericht, waarmee wordt gestreefd naar meer vrouwen en diversiteit in de politiek. "Bovendien", zegt Mügge, "nu is Sigrid Kaag de partijleider en zij is heel uitgesproken. Misschien heeft dat de feministische vleugels van D66 ook nog extra impuls gegeven."
Niet alle vrouwen in de raad
Ondanks de voorkeurstemmen hebben 6 van de 26 vrouwen die met voorkeurstemmen waren gekozen geen zitting genomen in de raad. De redenen hiervoor verschillen. Elske van der Mik stond in Deventer op de lijst voor het CDA en werd met voorkeurstemmen gekozen, maar zij had net een nieuwe baan in Den Haag en nam daarom geen zitting in de gemeenteraad. "Het is in principe een baan van 36 uur, maar dat is een minimum. Ik weet hoeveel tijd raadswerk kost, dus ik weet ook dat ik het niet kan waarmaken om beide naast elkaar te doen", aldus Van der Mik. Verder benadrukt ze dat het geen onwil is. "Als ik dit een half jaar eerder wist had ik me niet verkiesbaar gesteld en als ik dit een half jaar later wist was ik na een half jaar uit de raad gegaan. Het komt nu toevallig precies samen."
Roosmarijn Wernars stond voor D66 Ommen op plek twee, maar kreeg meer stemmen dan de lijsttrekker. Ook zij kon geen zitting nemen in de gemeenteraad. "Ik ben een alleenstaande moeder van twee kinderen. Raadswerk is voornamelijk in de avond, maar dan moet ik ook de kinderen naar bed brengen en voorlezen en dergelijke. In de vorige raadsperiode hadden we twee zetels en dan kun je raadswerk verdelen, maar nu had ik het allemaal alleen moeten doen. Dat is gewoon te veel", aldus Wernars. Samen met de lijsttrekker heeft ze een oplossing gevonden. "Eerst gaat hij nu twee jaar de raad in. De lijsttrekker, Henri Mors, is net gepensioneerd en heeft veel zin. Over twee jaar, als mijn kinderen iets ouder en zelfstandiger zijn, wisselen we en neem ik de plek in de gemeenteraad in."
